मेथुएन करार - वाइन आणि वूलनचा ऐतिहासिक बंध-2-📅 🇵🇹 🇬🇧 🤝 ⚔️ 🛡️ 👑 🍷 🐑 💰

[Atul Kaviraje]

1703-
पुर्तगाल और इंग्लैंड ने मेथुएन संधि (Methuen Treaty) पर हस्ताक्षर किए,
जिसने दोनों देशों के बीच व्यापारिक संबंध स्थापित किए।

Portugal and England signed the Methuen Treaty,
establishing trade relations between the two countries.

हा करार पोर्तुगाल आणि इंग्लंड यांच्यातील व्यापार संबंधांसाठी अत्यंत महत्त्वाचा ठरला.

📜 मराठी लेख: मेथुएन करार - वाइन आणि वूलनचा ऐतिहासिक बंध (२७ डिसेंबर १७०३)

६. 🍷 पोर्ट वाइनची वाढती लोकप्रियता
मेथुएन कराराचा सर्वात मोठा सांस्कृतिक परिणाम पोर्ट वाइनच्या लोकप्रियतेवर झाला.

६.१. ब्रिटिश 'टँस्ट': या करारामुळे पोर्ट वाइन (जे डोंगराळ दुओरो व्हॅली - Douro Valley मध्ये तयार होते) ब्रिटनमध्ये राष्ट्रीय पेय म्हणून स्थापित झाले.

६.२. फ्रेंच वाइनवर बहिष्कार: फ्रान्सशी असलेल्या शत्रुत्वामुळे, ब्रिटिश सरकारने फ्रेंच मालावर बहिष्कार टाकला आणि वाइनवर जास्त कर लावले, ज्यामुळे पोर्तुगीज वाइनला मोठा फायदा झाला.

६.३. नवीन ग्राहक वर्ग: पोर्ट वाइनची मागणी वाढल्याने पोर्तुगालमध्ये या उद्योगाशी संबंधित नवीन व्यावसायिक वर्ग (Merchant Class) तयार झाला. संदर्भ: दुओरो व्हॅली (Douro Valley), फ्रेंच वाइनवर बहिष्कार. Symbol: 🍾🥂

७. 🔄 कराराचे दीर्घकालीन परिणाम
हा करार दोन्ही देशांमधील संबंधांना १८ व्या शतकात आकार देणारा ठरला.

७.१. कायमस्वरूपी युती: या करारामुळे अँग्लो-पोर्तुगीज युती (Anglo-Portuguese Alliance) अधिक घट्ट झाली आणि ती नंतरच्या अनेक शतकांसाठी टिकून राहिली.

७.२. पोर्तुगालची आर्थिक दुबळेपणा: करारातील व्यापारिक असमानतेमुळे पोर्तुगालची अर्थव्यवस्था विकासाच्या संधींपासून वंचित राहिली आणि औद्योगिक क्रांतीत (Industrial Revolution) मागे पडली.

७.३. बाजारपेठेवर नियंत्रण: इंग्लंडला पोर्तुगीज बाजारपेठेवर प्रभावी नियंत्रण मिळवता आले, ज्यामुळे पोर्तुगाल इंग्लंडवर राजकीय आणि आर्थिकदृष्ट्या अवलंबून राहिले. संदर्भ: अँग्लो-पोर्तुगीज युती, औद्योगिक क्रांती. Symbol: ⏳⛓️

८. 🗣� करारावरील टीका आणि वादविवाद
मेथुएन करारावर दोन्ही देशांमध्ये टीका झाली.

८.१. वाइन विरुद्ध वूलन वाद: पोर्तुगीज विचारवंतांनी (विशेषतः मार्क्वेस डी पोम्बल - Marquis of Pombal) करारातील व्यापारी असमानतेवर (Trade Imbalance) कठोर टीका केली, कारण वाइनपेक्षा वूलनचे उत्पादन अधिक फायदेशीर होते.

८.२. अर्थशास्त्रातील भूमिका: या करारामुळे व्यापारवादाच्या (Mercantilism) सिद्धांतांवर आधारित आंतरराष्ट्रीय संबंधांच्या अभ्यासाला चालना मिळाली.

८.३. राजनैतिक वर्चस्व: टीकाकारांनी मेथुएन करार हा इंग्लंडने पोर्तुगालवर राजनैतिक आणि आर्थिक वर्चस्व प्रस्थापित करण्याचा मार्ग असल्याचे म्हटले. संदर्भ: व्यापारवाद (Mercantilism), मार्क्वेस डी पोम्बल. Symbol: 💬⚖️

९. 📅 कराराची समाप्ती आणि वारसा
हा करार अखेरीस कधी संपुष्टात आला आणि त्याचा वारसा काय आहे?

९.१. १८१० चा नवीन करार: १८१० मध्ये, पोर्तुगाल आणि इंग्लंड यांच्यात एक नवीन व्यापार करार झाला, ज्यामुळे मेथुएन कराराचे काही नियम बदलले गेले.

९.२. ब्रिटनचा वाईन बाजार: १८६० च्या दशकात फ्रान्स आणि ब्रिटन यांच्यातील करारामुळे फ्रेंच वाइनलाही सवलत मिळाली, ज्यामुळे पोर्ट वाइनचा बाजार स्पर्धेसाठी खुला झाला.

९.३. ऐतिहासिक वारसा: मेथुएन करार आजही मुक्त व्यापार विरुद्ध संरक्षणवाद (Free Trade vs Protectionism) या वादाचा एक महत्त्वाचा ऐतिहासिक संदर्भ म्हणून अभ्यासला जातो. संदर्भ: १८१० चा करार, मुक्त व्यापार (Free Trade). Symbol: 🔚📚

१०. 🌟 निष्कर्ष आणि समारोप: एका व्यापारिक युगाचा आधार
२७ डिसेंबर १७०३ रोजी झालेला मेथुएन करार हा युरोपीय इतिहासातील एक महत्त्वाची आर्थिक आणि राजकीय घटना होती.

१०.१. भूराजकीय मजबुती: या करारामुळे इंग्लंडला युद्धाच्या काळात एक महत्त्वाचा मित्र मिळाला आणि अटलांटिकमधील त्यांचा प्रभाव वाढला.

१०.२. वाइन आणि वूलनची सांगड: या करारामुळे जगातील दोन प्रमुख औद्योगिक वस्तूंचे आंतरराष्ट्रीय व्यापार संबंधांमध्ये काय महत्त्व आहे हे दिसून आले.

१०.३. असमान भागीदारीचा धडा: मेथुएन कराराने मोठ्या आणि लहान अर्थव्यवस्थांमधील भागीदारीत असंतुलन कसे निर्माण होऊ शकते, याचा एक महत्त्वाचा धडा दिला. निष्कर्ष आणि समारोप: २७ डिसेंबर १७०३ रोजी स्वाक्षरी झालेला मेथुएन करार हा पोर्तुगाल आणि इंग्लंडच्या दीर्घकालीन मैत्रीचा आणि आर्थिक अवलंबनाचा आधार ठरला. Symbol: 🤝👑🇵🇹🇬🇧

📅 🇵🇹 🇬🇧 🤝 ⚔️ 🛡� 👑 🍷 🐑 💰 📉 🏭 ⛓️ ⚓️ 🌊 🚢 🍾 🥂 ❌ 🤝 ⚖️ 📚 🔚

--संकलन
--अतुल परब
--दिनांक-27.12.2025-शनिवार.
===========================================