1939 तुर्की में एर्ज़िनकन भूकंप आया-1-🛏️❄️💥😭 | 🧱🏚️🔥⚰️ | 🥶🛠️💔⬆️ | 🌍🌋➡️

[Atul Kaviraje]

1939
तुर्की में एर्ज़िनकन भूकंप आया, जिसमें 32,000 से अधिक लोग मारे गए,
जो 20वीं शताब्दी में देश की सबसे विनाशकारी घटनाओं में से एक थी।

The Erzincan earthquake struck Turkey, killing over 32,000 people,
one of the country's most devastating events of the 20th century.

परिचय
इतिहासामध्ये अशा काही घटना घडतात, ज्या केवळ विध्वंसच नव्हे, तर मानवी अस्तित्वाला आव्हान देतात आणि देशाच्या भविष्यावर दीर्घकाळ परिणाम करतात.
२७ डिसेंबर १९३९ रोजी तुर्कस्तानच्या पूर्वेकडील एर्झिनकन प्रांतात आलेला ७.८ मॅग्निट्यूडचा $Mw$ भूकंप ही अशीच एक हृदयद्रावक आणि विनाशकारी घटना होती.
विसाव्या शतकात तुर्कस्तानने अनुभवलेल्या सर्वात मोठ्या नैसर्गिक आपत्तींपैकी ही एक होती, ज्यात ३२,००० हून अधिक निष्पाप लोक मृत्युमुखी पडले आणि हजारो जखमी व बेघर झाले.
या घटनेचे महत्त्व, तिचे परिणाम आणि त्यातून झालेले धडे यांचा सखोल अभ्यास करणे आवश्यक आहे.

१. 🚨 महाभयंकर भूकंपाची पार्श्वभूमी आणि स्वरूप (Background and Nature of the Catastrophic Earthquake)
या भूकंपाची तीव्रता आणि त्याने केलेली हानी अविश्वसनीय होती.
१.१ घटनेची तारीख आणि वेळ: २७ डिसेंबर १९३९, स्थानिक वेळेनुसार पहाटे ०१:५७:२३ वाजता ही विनाशकारी घटना घडली.
कडाक्याच्या थंडीत, लोक गाढ झोपेत असताना, काळ एका क्षणात बदलला.
संदर्भ: USGS, ISC-GEM Global Instrumental Earthquake Catalogue.

१.२ भूकंपाची तीव्रता आणि केंद्र: भूकंपाची तीव्रता ७.८ $Mw$ इतकी नोंदवली गेली, ज्यामुळे हे तुर्कीतील आजपर्यंतच्या सर्वात शक्तिशाली भूकंपांपैकी एक ठरले.
याचे केंद्र एर्झिनकन शहरापासून जवळ होते.
उदाहरण: भूकंपाची तीव्रता XII (Extreme) (मर्काली तीव्रता स्केलनुसार) होती, म्हणजेच संपूर्ण विनाश झाला.

१.३ भूगर्भीय कारण: हा भूकंप उत्तर ॲनाटोलियन फॉल्ट (North Anatolian Fault - NAF) नावाच्या सक्रिय फॉल्ट झोनवर झाला.
हा फॉल्ट कॅलिफोर्नियातील सॅन ॲन्ड्रियास फॉल्टसारखा 'राईट-लॅटरल स्ट्राइक-स्लिप फॉल्ट' आहे.
या धक्क्यामुळे ३६० किमी लांबीचा पृष्ठभागावरचा भेग (Surface Rupture) तयार झाला.

२. 💀 जीवित व वित्तहानीचा आकडा (Toll of Life and Property Damage)
या भूकंपाची हानी प्रचंड होती आणि २० व्या शतकात तुर्कीमध्ये झालेली ही सर्वात मोठी जीवितहानी होती.
२.१ जीवितहानीचे आकडे: अधिकृत आकडेवारीनुसार, ३२,९६८ हून अधिक लोक मरण पावले.
जखमींची संख्या १,००,००० च्या घरात होती.
महत्त्वाचे: कडाक्याच्या थंडीमुळे (तापमान $-30^\circ C$ पर्यंत घसरले होते) आणि बर्फाच्या वादळामुळे अनेक वाचलेले लोक मदत मिळेपर्यंत थंडीने मरण पावले.

२.२ घरांचे नुकसान: १,१६,७२० पेक्षा अधिक इमारतींना गंभीर नुकसान झाले किंवा त्या पूर्णपणे नष्ट झाल्या.
एर्झिनकन शहर अक्षरशः राखेच्या ढिगाऱ्यात रूपांतरित झाले.
उदाहरण: अनेक शहरे आणि गावे, विशेषतः नदीकाठच्या गाळाच्या मातीवर (Alluvial Soil) बांधलेली, पूर्णपणे उद्ध्वस्त झाली.

२.३ त्सुनामी आणि इतर परिणाम: या भूकंपाने ब्लॅक सी (Black Sea) मध्ये त्सुनामी देखील निर्माण केली.
१ ते ३ मीटर उंचीच्या लाटा किनाऱ्याला धडकल्या.
भूस्खलन आणि पूर यांसारख्या दुय्यम आपत्तींनी संकटात भर घातली.

३. ❄️ आपत्कालीन प्रतिसाद आणि आव्हाने (Emergency Response and Challenges)
तीव्र थंडी आणि पायाभूत सुविधांचा अभाव यामुळे बचाव कार्यात मोठे अडथळे आले.
३.१ मदतीतील अडथळे: डिसेंबरमधील कडक हिवाळा, बर्फाचे वादळ आणि रस्त्यांचे झालेले नुकसान यामुळे बाधित क्षेत्रांपर्यंत तातडीची मदत (जेवण, वैद्यकीय सेवा) पोहोचवणे अत्यंत कठीण झाले.
संदर्भ: बचाव कार्य सुरू झाले तेव्हा तापमान -३० अंश सेल्सिअस होते.

३.२ राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय मदत: तुर्की सरकारने तातडीने बचाव मोहीम सुरू केली.
तुर्की रेड क्रेसेंट (Kızılay) आणि राष्ट्रीय मदत समितीने मदत कार्य केले.
आंतरराष्ट्रीय स्तरावरही काही देशांकडून मदत मिळाली, ज्यामुळे आपत्तीचे घाव भरण्यास मदत झाली.

३.३ राजकीय परिणाम: दुसरे महायुद्ध सुरू असताना हा भूकंप झाला, ज्यामुळे तुर्कीचे राष्ट्रीय संसाधने आणि आंतरराष्ट्रीय संबंधांवर याचा परिणाम झाला.
जरी तुर्कीने युद्धात तटस्थता राखली होती.

🛏�❄️💥😭 | 🧱🏚�🔥⚰️ | 🥶🛠�💔⬆️ | 🌍🌋➡️ | 🚶📝🏗�🙏 | 🤝💖📜

--संकलन
--अतुल परब
--दिनांक-27.12.2025-शनिवार.
===========================================