रिकामा कप आणि ज्ञानाचा अहंकार- 👨‍ि‍ता 📚🎓 ➡️ 🏔️🧘‍♂️ ➡️ ☕️🫗 ➡️ 🌊🚫 ➡️ 💡🙏✨

[Atul Kaviraje]

बोधप्रद कथा-
===========
स्वभाव आणि व्यक्तिमत्व (Personality & Character)-
=============================================

रिकामा कप आणि ज्ञानाचा अहंकार-

येथे स्वभाव, नम्रता आणि ज्ञानाचा अहंकार या विषयावर आधारित एक बोधकथा दिली आहे:

रिकामी ओंजळ: ज्ञानाचा अहंकार आणि सत्याचा शोध-

खूप वर्षांपूर्वी एका दुर्गम डोंगराळ भागात एक महान झेन गुरु राहत होते. त्यांच्या अफाट ज्ञानाची कीर्ती सर्वदूर पसरली होती. त्याच काळात एक तरुण विद्वान, ज्याने अनेक शास्त्रांचा अभ्यास केला होता आणि ज्याला आपल्या बुद्धिमत्तेचा प्रचंड गर्व होता, तो त्या गुरूंना भेटायला गेला. त्याच्या मनात एकच विचार होता— "मी आधीच सर्व काही जाणतो, हे गुरु मला नवीन काय शिकवणार?"

अहंकाराचे ओझे
तो विद्वान गुरूंच्या आश्रमात पोहोचला. गुरूंच्या समोर बसल्याबरोबर त्याने आपल्या पदव्या, त्याने वाचलेली पुस्तके आणि त्याला मिळालेले मानसन्मान याबद्दल बढाया मारण्यास सुरुवात केली. तो सलग अर्धा तास बोलत होता. गुरु शांतपणे त्याचे बोलणे ऐकत होते, त्यांच्या चेहऱ्यावर एक मंद स्मित होते.

शेवटी, तो विद्वान थांबला आणि म्हणाला, "महाराज, मला तुमच्याकडून काहीतरी नवीन शिकायचे आहे. सांगा, तुम्ही मला काय देऊ शकता?"

कपाचा धडा
गुरू काहीच बोलले नाहीत. त्यांनी फक्त खुणावले आणि शिष्याला चहा तयार करायला सांगितला. थोड्या वेळाने चहा आला. गुरूंनी त्या विद्वानाच्या समोर एक रिकामा कप ठेवला आणि स्वतः चहा ओतू लागले.

कप काठोकाठ भरला, पण गुरु थांबले नाहीत. ते चहा ओततच राहिले. चहा कपाबाहेर सांडू लागला, तरीही गुरु ओततच होते. चहा आता बस्त्यावर आणि विद्वानाच्या कपड्यांच्या दिशेने वाहू लागला.

हे पाहून तो विद्वान ओरडला, "थांबा! काय करताय तुम्ही? कप पूर्ण भरला आहे, आता त्यात एक थेंबही मावणार नाही!"

शून्य होण्याची कला
गुरूंनी चहा ओतणे थांबवले आणि शांतपणे त्या विद्वानाच्या डोळ्यात पाहिले. ते म्हणाले, "या कपाप्रमाणेच तू सुद्धा तुझ्या स्वतःच्या विचारांनी, अहंकाराने आणि पूर्वग्रहांनी पूर्ण भरलेला आहेस. जोपर्यंत तू तुझा हा अहंकाराचा 'कप' रिकामा करत नाहीस, तोपर्यंत मी तुला नवीन काहीच देऊ शकणार नाही. ज्याला वाटते की त्याला सर्व काही माहिती आहे, त्याला कोणीही काहीही शिकवू शकत नाही."

तो विद्वान स्तब्ध झाला. त्याला आपली चूक उमजली होती. ज्ञानाची प्राप्ती करण्यासाठी प्रथम 'अज्ञानी' होण्याची तयारी असावी लागते, हे सत्य त्याला कळले. त्याने गुरूंच्या पायावर डोके टेकवले आणि खऱ्या अर्थाने शिकण्यास सुरुवात केली.

तात्पर्य
"जोपर्यंत आपण स्वतःच्या ज्ञानाचा अहंकार सोडत नाही, तोपर्यंत नवीन ज्ञानासाठी आपल्या मनात जागा निर्माण होत नाही. नम्रता हीच शिकण्याची पहिली पायरी आहे."

Summary in Emojis
👨�ि‍ता 📚🎓 ➡️ 🏔�🧘�♂️ ➡️ ☕️🫗 ➡️ 🌊🚫 ➡️ 💡🙏✨

--संकलन
--अतुल परब
--दिनांक-28.01.2026-बुधवार.
===========================================