बहिर्जीचा वेध: सुरतेचा विळखा आणि गुप्तहेर जाळे-🕵️‍♂️🎭🤫🏹🌙🗺️🏰⚔️💰🚩👑

[Atul Kaviraje]

ऐतिहासिक नवलकथा-
==================
शिवकालीन पराक्रम (The Era of Shivaji Maharaj)-
ह्यामध्ये स्वराज्य स्थापना, किल्ले आणि मावळ्यांच्या शौर्याचा समावेश होतो-
========================================================

स्वराज्यातील गुप्तहेर खात्याचे (बहिर्जी नाईक) चातुर्य-

बहिर्जीचा वेध: सुरतेचा विळखा आणि गुप्तहेर जाळे-

सह्याद्रीच्या कुशीत वसलेल्या राजगडावर रात्रीचा प्रहर उलटून गेला होता. मशालींच्या उजेडात छत्रपती शिवाजी महाराजांचे मुखमंडळ गंभीर दिसत होते. स्वराज्याची तिजोरी रिकामी होत होती आणि औरंगजेबाच्या फौजा दक्षिणेत धुमाकूळ घालत होत्या. स्वराज्याला उभारी देण्यासाठी एका मोठ्या साहसाची गरज होती—आणि ते साहस म्हणजे 'सुरतेची स्वारी'. पण, शत्रूच्या बालेकिल्ल्यात शिरणे म्हणजे मृत्यूच्या दाढेत हात घालण्यासारखे होते. अशा वेळी महाराजांच्या नजरेसमोर एकच नाव आले— बहिर्जी नाईक.

प्रकरण १: बहुरूपी आणि वेषांतर
बहिर्जी नाईक, स्वराज्याच्या गुप्तहेर खात्याचा कणा. जो माणसांच्या गर्दीत राहूनही कधीच ओळखला जात नसे. कधी तो पांगळा भिकारी व्हायचा, तर कधी श्रीमंत व्यापारी; कधी तेलगू ब्राह्मण, तर कधी मुघल लष्करातील साधा आचारी.

महाराजांनी बहिर्जीला बोलावले. "बहिर्जी, सुरतेचा कानाकोपरा आम्हाला ठाऊक हवा आहे. तिथे किती सैन्य आहे, इंग्रजांच्या वखारी कुठे आहेत आणि इनायत खानची सुरक्षा किती पोकळ आहे, याचा अचूक अंदाज हवा."

बहिर्जीने मुजरा केला आणि केवळ इतकेच म्हणाला, "राजे, सुरतेच्या हवेत किती धूळ उडते, हे सुद्धा तुमच्या चरणी आणून सांगेन."

प्रकरण २: शत्रूच्या गोटात
काही दिवसांनंतर, सुरतेच्या गजबजलेल्या बाजारपेठेत एक म्हातारा, कंबर वाकलेला फकीर दिसू लागला. अंगावर फाटके कपडे, हातात एक काठी आणि तोंडावर सतत अल्लाचे नाव. तो फकीर दुसरा कोणी नसून बहिर्जी होता.

बहिर्जीने सुरतेत शिरताच आपले काम सुरू केले. त्याने पाहिले की, मुघल सुभेदार इनायत खान हा अत्यंत विलासी आणि भ्रष्ट आहे. त्याने आपले लक्ष व्यापार्‍यांच्या पेढ्यांवर केंद्रित केले. त्याने अशा ठिकाणी भिक्षा मागायला सुरुवात केली, जिथे मुघल अधिकारी एकमेकांशी चर्चा करत असत. एका रात्री, मुघल सैनिकांच्या छावणीत तो अन्नाच्या बदल्यात गाणी गाऊन दाखवू लागला. त्या गाण्यांच्या तालावर डोलणाऱ्या सैनिकांना हे कळलेच नाही की, त्यांच्या तलवारींच्या लांबीपासून ते तोफखान्यातील दारूच्या साठ्यापर्यंतची सर्व माहिती हा 'फकीर' मनातल्या मनात साठवत आहे.

प्रकरण ३: मृत्यूशी गाठ
बहिर्जीचे चातुर्य तेव्हा पणाला लागले, जेव्हा त्याला कळले की इनायत खानने काही गुप्त वाटांवर पहारा वाढवला आहे. एका संध्याकाळी, एका मुघल कोतवालाला बहिर्जीवर संशय आला. "ए फकीर, इकडे ये! तू रोज वेगळ्या भागात का दिसतोस?"

बहिर्जी डगमगला नाही. त्याने आपल्या डोळ्यांत एक प्रकारची शून्यता आणली आणि वेड्यासारखे हसायला सुरुवात केली. "हुजूर, मी तर अल्लाचा बंदा आहे. जिथे पोट भरते, तिथे जातो. तुम्हाला हवे असेल तर तुमचे भविष्य सांगतो." त्याने त्या कोतवालाच्या हातावर काही रेघा ओढल्या आणि त्याच्या स्वभावाचे असे काही वर्णन केले की, तो कोतवाल थक्क झाला आणि त्याने हसून बहिर्जीला सोडून दिले. मृत्यूच्या छायेतून बहिर्जी केवळ आपल्या 'अभिनया'च्या जोरावर बाहेर पडला.

प्रकरण ४: रात्रीचा निरोप
सुरतेची संपूर्ण माहिती एका नकाशाच्या स्वरूपात बहिर्जीच्या डोक्यात तयार होती. पण हा निरोप महाराजांपर्यंत पोहोचवणे आवश्यक होते. सुरतेच्या तटबंदीला कडेकोट पहारा होता. बहिर्जीने एका रात्री 'हरदास'चा वेष धारण केला आणि तो शहराबाहेर असलेल्या एका जुन्या मंदिरात गेला. तिथे त्याने मशालीने विशिष्ट प्रकारचे संकेत दिले. लांब डोंगरावर दबा धरून बसलेल्या स्वराज्याच्या घोडेस्वारांनी ते संकेत ओळखले आणि निरोप राजगडाकडे रवाना झाला.

बहिर्जीने शोधून काढले होते की, सुरतेच्या दक्षिणेकडील दरवाजाचे रक्षण करणारे सैनिक रात्रीच्या वेळी अफूच्या नशेत असतात. हीच ती 'खिंडार' होती, जिथून स्वराज्याची फौज आत शिरू शकत होती.

प्रकरण ५: झंझावात
५ जानेवारी १६६४. महाराजांची फौज सुरतेच्या वेशीवर धडकली. इनायत खानला वाटले होते की शिवाजी महाराज फक्त सह्याद्रीच्या दऱ्याखोऱ्यात लढू शकतात, पण जेव्हा हजारो मावळे अचानक शहरात घुसले, तेव्हा मुघलांची पाचावर धारण बसली.

बहिर्जीने दिलेल्या माहितीनुसार, मावळ्यांनी थेट श्रीमंत व्यापार्‍यांच्या वाड्यांवर आणि मुघल खजिन्यावर झडप घातली. इंग्रज आणि डच वखारींनी आपले दरवाजे बंद केले, पण बहिर्जीने आधीच त्यांच्या भिंतींची उंची आणि कमकुवत जागांची माहिती दिली होती. अवघ्या चार दिवसांत सुरतेतून प्रचंड मोठी संपत्ती स्वराज्याच्या कामी आली. ही संपत्ती केवळ ताकदीने नाही, तर बहिर्जीने पेरलेल्या माहितीच्या जाळ्यामुळे मिळाली होती.

प्रकरण ६: राजांचा 'तिसरा डोळा'
स्वारी यशस्वी करून महाराज परतले. स्वराज्याची विस्कळीत झालेली अर्थव्यवस्था पुन्हा सावरली गेली. गडावर विजयोत्सव साजरा होत होता. महाराज सिंहासनावर बसले होते आणि समोर बहिर्जी नाईक उभा होता.

महाराज आपल्या जागेवरून उठले आणि त्यांनी बहिर्जीच्या खांद्यावर हात ठेवला. "बहिर्जी, या विजयात तलवारीचा जितका वाटा आहे, त्यापेक्षा जास्त तुझ्या चातुर्याचा आहे. तू स्वराज्याचा 'तिसरा डोळा' आहेस."

बहिर्जी नम्रपणे म्हणाला, "राजे, नजर माझी होती, पण विश्वास तुमचा होता. जोपर्यंत तुमच्या हातातील तलवार तळपत आहे, तोपर्यंत या बहिर्जीचे पाय कधीच थकणार नाहीत."

बहिर्जी नाईक हे नाव इतिहासात अजरामर झाले. एक असा योद्धा ज्याने कधी रणांगणावर तलवार गाजवली नाही, पण त्याच्या एका चुकीच्या माहितीने स्वराज्याचे नुकसान झाले असते आणि त्याच्या एका अचूक माहितीने स्वराज्याचा इतिहास बदलला.

सारांश (Emoji Summary):
🕵��♂️🎭🤫🏹🌙🗺�🏰⚔️💰🚩👑

--संकलन
--अतुल परब
--दिनांक-29.01.2026-गुरुवार.
===========================================