🇮🇹 मेसिना भूकंपाची रौद्र कहाणी: २८ डिसेंबर १९०८ 🌊-1-

[Atul Kaviraje]

1908
इटली के मेसिना में यूरोप के इतिहास के सबसे विनाशकारी भूकंपों में से एक आया,
जिसमें लगभग 80,000 लोग मारे गए।

One of the most devastating earthquakes in European history struck Messina, Italy,
killing nearly 80,000 people.

🇮🇹 मेसिना भूकंपाची रौद्र कहाणी: २८ डिसेंबर १९०८ 🌊

(युरोपमधील सर्वात विनाशकारी नैसर्गिक आपत्ती)

हा लेख, २८ डिसेंबर १९०८ रोजी इटलीच्या मेसिना (Messina) येथे आलेल्या आणि युरोपच्या इतिहासातील सर्वात विनाशकारी भूकंपांपैकी एक असलेल्या घटनेवर आधारित आहे.
या महाभयंकर भूकंपाने आणि त्यानंतर आलेल्या त्सुनामीने जवळपास ८०,००० लोकांचा बळी घेतला,
ज्यामुळे या घटनेला मोठे ऐतिहासिक महत्त्व प्राप्त झाले आहे.

१. परिचय (Introduction)
१.१. घटनेचा दिवस आणि ठिकाण

२८ डिसेंबर १९०८, पहाटे ५ वाजून २० मिनिटांनी,
दक्षिणी इटलीच्या सिसिली (Sicily) बेटावरील मेसिना शहर
आणि कॅलाब्रिया (Calabria) प्रदेशातील
रेजो कालाब्रिया (Reggio Calabria) या शहरांना हादरवून टाकणारा भूकंप आला. ⏰🌍

१.२. भूकंपाची तीव्रता आणि स्वरूप

भूकंपाची तीव्रता अंदाजे ७.१ ते ७.५ मॅग्निट्यूड (Magnitude) इतकी होती
आणि तो केवळ ३७ ते ४० सेकंद टिकला.
या भूकंपाचे केंद्र (Epicenter)
मेसिनाच्या सामुद्रधुनीमध्ये (Strait of Messina) होते. 📈💥

१.३. जीवितहानीचे भयावह स्वरूप

या दुहेरी आपत्तीमध्ये (भूकंप आणि त्सुनामी)
अंदाजे ८०,००० ते १,००,००० हून अधिक लोक मृत्युमुखी पडले,
ज्यामुळे ही घटना युरोपच्या इतिहासातील
सर्वात मोठी नैसर्गिक आपत्ती ठरली. 💔⚰️

२. भूकंपाचे तांत्रिक विश्लेषण (Technical Analysis of the Earthquake)
२.१. भूकंपाचे केंद्र आणि कारण

मेसिना सामुद्रधुनी हा भूगर्भीय दृष्ट्या (Geologically) अस्थिर प्रदेश आहे.
युरेशियन आणि आफ्रिकन टेक्टोनिक प्लेट्स (Tectonic Plates)
यांच्या सीमेवर (Boundary) हा भूकंप झाला,
ज्यामुळे मोठ्या प्रमाणात ऊर्जा बाहेर पडली. 🌐⚡

२.२. भूभागाचे विस्थापन आणि परिणाम

भूकंपाच्या धक्क्यामुळे समुद्रातील भूभागाचे
मोठे विस्थापन (Seafloor Displacement) झाले,
ज्यामुळे प्रचंड मोठी आणि विनाशकारी
त्सुनामी (Tsunami) लाट निर्माण झाली. 🌊🏔�

२.३. इमारतींच्या पडझडीचे कारण

शहरातील बहुतेक इमारती, विशेषत: मेसिना (Messina)
आणि रेजो कालाब्रिया (Reggio Calabria) येथील,
जुन्या आणि भूकंपाचा धोका विचारात न घेता बांधलेल्या होत्या.
खराब बांधकाम (Poor Construction) आणि निकृष्ट दर्जाचा चुना (Mortar)
हे मोठ्या विध्वंसाचे मुख्य कारण ठरले. 🏚�🧱

३. त्सुनामीचा महाकाय कहर (The Catastrophe of the Tsunami)
३.१. त्सुनामीची निर्मिती आणि वेळ

भूकंपाच्या १० मिनिटांच्या आतच,
भूभागाच्या विस्थापनामुळे तयार झालेली त्सुनामी
मेसिनाच्या सामुद्रधुनीच्या किनाऱ्यांवर धडकली. ⏱️🌊

३.२. लाटांची उंची आणि परिणाम

त्सुनामीच्या लाटांची उंची ४० फूट (सुमारे १३ मीटर) पर्यंत होती.
या लाटांनी भूकंपातून वाचलेल्या अनेक लोकांना
समुद्रात ओढून नेले किंवा
किनाऱ्याजवळील उर्वरित वास्तूंना उद्ध्वस्त केले. 🌊💦

३.३. त्सुनामीमुळे झालेल्या मृत्यूंची संख्या

भूकंपातील मृत्यूव्यतिरिक्त,
एकट्या मेसिना (Messina) शहरात
त्सुनामीमुळे सुमारे २००० लोक
मृत्युमुखी पडल्याचा अंदाज आहे. 🚨🚢

४. मेसिना आणि रेजो कालाब्रिया शहरातील विध्वंस
४.१. मेसिनाच्या ९०% इमारती उद्ध्वस्त

मेसिना शहराची ९०% हून अधिक रचना (Structures)
पूर्णपणे नष्ट झाली किंवा अपरिमित नुकसान झाले.
हे शहर अक्षरशः
मातीच्या ढिगाऱ्यात बदलले होते. 🏙�❌

४.२. रेजो कालाब्रियाचे नुकसान

मेसिनाच्या विरुद्ध किनाऱ्यावर असलेले
रेजो कालाब्रिया (Reggio Calabria) शहर
देखील मोठ्या प्रमाणात उद्ध्वस्त झाले.
त्याचे ऐतिहासिक केंद्र (Historic Centre)
जवळपास पूर्णपणे नष्ट झाले. 🏛�🗑�

४.३. सार्वजनिक सेवांचा कोलमड

भूकंपाने वीज, पाणी आणि गॅस सुविधा,
बंदरे, बँका आणि दळणवळण व्यवस्था
(Telegraph and Telephone Lines)
पूर्णपणे कोलमडून टाकली,
ज्यामुळे मदतकार्यात मोठा अडथळा आला. 📞📉

--संकलन
--अतुल परब
--दिनांक-28.12.2025-रविवार.
===========================================