🙏 २९ डिसेंबर १८४५: टेक्सास संयुक्त राज्यांचे २८वे राज्य बनले 🙏-1-🤠 💔 🇲🇽 🗺

[Atul Kaviraje]

1845
टेक्सास आधिकारिक तौर पर संयुक्त राज्य अमेरिका का 28वाँ राज्य बना।

Texas officially became the 28th state of the United States.

🙏 २९ डिसेंबर १८४५: टेक्सास संयुक्त राज्यांचे २८वे राज्य बनले 🙏

📝 टेक्सास राज्याच्या विलीनीकरणावरील सविस्तर मराठी लेख 📝

परिचय

२९ डिसेंबर १८४५ हा दिवस अमेरिकेच्या इतिहासातील एक अत्यंत महत्त्वाचा आणि ऐतिहासिक टप्पा आहे.
याच दिवशी टेक्सासने अधिकृतपणे संयुक्त राज्य अमेरिका (United States of America - USA) चा २८वा घटक राज्य म्हणून दर्जा प्राप्त केला.
पूर्वी 'टेक्सास गणराज्य (Republic of Texas)' म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या या प्रदेशाचे अमेरिकेशी झालेले विलीनीकरण (Annexation) हे केवळ एका राज्याच्या निर्मितीपेक्षा अधिक होते;
ते अमेरिकेच्या विस्तारवादाचे (Manifest Destiny) आणि भू-राजकीय महत्त्वाकांक्षेचे प्रतीक होते.

या निर्णयाने अमेरिकेच्या नकाशावर एक विशाल आणि नैसर्गिक साधनसंपत्तीने समृद्ध असा प्रदेश जोडला गेला,
पण त्याचबरोबर मेक्सिको (Mexico) सोबतचा तणाव वाढून तो अखेरीस युद्धाला कारणीभूत ठरला.

१. ऐतिहासिक पार्श्वभूमी (Historical Background) 🏰

टेक्सासचा इतिहास स्पॅनिश (Spanish), मेक्सिकन (Mexican) आणि स्वतंत्र गणराज्य अशा अनेक टप्प्यांतून विकसित झाला आहे.

१.१ स्पॅनिश आणि मेक्सिकन राजवट

उदाहरणासह संदर्भ:
टेक्सास हा प्रदेश १६व्या शतकात स्पॅनिश वसाहतीचा भाग होता.
१८२१ मध्ये मेक्सिकोला स्पेनपासून स्वातंत्र्य मिळाल्यावर, टेक्सास मेक्सिकन प्रांताचा भाग बनला.

महत्त्व:
या काळात, मेक्सिकोने अमेरिकेतील स्थायिकांना (Settlers) टेक्सासमध्ये येऊन स्थायिक होण्याची परवानगी दिली,
ज्यामुळे पुढे तणाव निर्माण झाला.

१.२ टेक्सास क्रांती आणि स्वातंत्र्य

उदाहरणासह संदर्भ:
अमेरिकेतील स्थायिक आणि मेक्सिकन सरकार यांच्यात वाढलेल्या मतभेदांमुळे १८३५ मध्ये टेक्सास क्रांती (Texas Revolution) झाली.
यात १८३६ मध्ये झालेली अलामोची लढाई (Battle of the Alamo) आणि सॅन जॅकिंटोची लढाई (Battle of San Jacinto) निर्णायक ठरली.

महत्त्व:
२ मार्च १८३६ रोजी टेक्सासने स्वातंत्र्य घोषित करून
'टेक्सास गणराज्य' (Lone Star Republic) ची स्थापना केली.

१.३ विलीनीकरणाची मागणी

उदाहरणासह संदर्भ:
स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतर टेक्सासने त्वरित अमेरिकेशी विलीनीकरण करण्याची मागणी केली,
परंतु गुलामगिरी (Slavery) आणि मेक्सिकोसोबतच्या तणावामुळे अमेरिकेने सुरुवातीला ती नाकारली.

महत्त्व:
सुमारे नऊ वर्षे टेक्सास हे स्वतंत्र गणराज्य म्हणून अस्तित्वात होते,
ज्यामुळे राजनैतिक आणि आर्थिक अस्थिरता होती.

२. विलीनीकरणाचे मुख्य कारणे (Main Reasons for Annexation) 🎯

टेक्सास आणि अमेरिका या दोघांसाठीही विलीनीकरण आवश्यक ठरण्यामागे
अनेक राजकीय, आर्थिक आणि सामाजिक कारणे होती.

२.१ अमेरिकेची विस्तारवादी महत्त्वाकांक्षा (Manifest Destiny)

उदाहरणासह संदर्भ:
'मॅनिफेस्ट डेस्टिनी' (Manifest Destiny) या विचारानुसार अमेरिकेला
अटलांटिक पासून प्रशांत महासागरापर्यंत विस्तार करण्याचा ईश्वरी अधिकार आहे
असे मानले जात होते. टेक्सासचे विलीनीकरण या विस्तारवादाचा एक महत्त्वाचा भाग होते.

महत्त्व:
यामुळे अमेरिकेच्या पश्चिम दिशेकडील सीमा मोठ्या प्रमाणात विस्तारल्या.

२.२ टेक्सासची आर्थिक आणि संरक्षण गरज

उदाहरणासह संदर्भ:
स्वतंत्र गणराज्य म्हणून टेक्सासची आर्थिक स्थिती नाजूक होती
आणि मेक्सिकोकडून हल्ल्याची सतत भीती होती.
अमेरिकेशी जोडल्याने त्यांना आर्थिक स्थैर्य आणि सैनिकी संरक्षण मिळणार होते.

महत्त्व:
टेक्सासला स्वतःचे अस्तित्व टिकवण्यासाठी आणि प्रगतीसाठी
एका मोठ्या आणि स्थिर देशाचा आधार हवा होता.

२.३ गुलामगिरीचा मुद्दा आणि राजकीय संतुलन

उदाहरणासह संदर्भ:
टेक्सास हे गुलामगिरीला समर्थन देणारे (Slave State) राज्य होते.
यामुळे दक्षिणेकडील राजकारण्यांनी टेक्सासला अमेरिकेत सामील करून घेण्यास
प्रबळ समर्थन दिले, जेणेकरून गुलामगिरी समर्थक राज्यांचे संसदेतील
(Congress) संतुलन कायम राखता येईल.

महत्त्व:
या निर्णयाने अमेरिकेतील गुलामगिरीच्या वादाला
आणि उत्तर-दक्षिण ध्रुवीकरणाला अधिक हवा मिळाली.

🤠 💔 🇲🇽 🗺� ⬆️ 🇺🇸 ⚔️ 💰 💪 🌟 🏛� 👨�⚖️ ⛽ 📜 ✍️

--संकलन
--अतुल परब
--दिनांक-29.12.2025-सोमवार. 
===========================================