📅 २९ डिसेंबर १९११: चीन प्रजासत्ताकाचा उदय: डॉ. सुन यात-सेन यांची निवड 🇨🇳-1-🌙

[Atul Kaviraje]

1911
सुन यात-सेन (Sun Yat-sen) को चीन गणराज्य का पहला अनंतिम राष्ट्रपति चुना गया।

Sun Yat-sen was elected the first Provisional President of the Republic of China.

📅 २९ डिसेंबर १९११: चीन प्रजासत्ताकाचा उदय: डॉ. सुन यात-सेन यांची निवड 🇨🇳

परिचय (Introduction) - क्रांतीचा निर्णायक क्षण

२९ डिसेंबर १९११ ही तारीख चीनच्या इतिहासातील एका नव्या पर्वाची सुरुवात करणारी आहे. या दिवशी, चीनमधील विविध प्रांतांच्या प्रतिनिधींनी नानजिंग येथे झालेल्या बैठकीत, थोर क्रांतिकारक डॉ. सुन यात-सेन (Dr. Sun Yat-sen) यांची चीन प्रजासत्ताकाचे पहिले हंगामी (Provisional) अध्यक्ष म्हणून निवड केली. ही केवळ एक राजकीय निवड नव्हती, तर दोन हजार वर्षांहून अधिक काळ चाललेल्या राजेशाही परंपरेचा अधिकृत शेवट आणि आशियातील एका महान राष्ट्रात लोकशाही तत्त्वांचा पाया रोवणारा हा एक निर्णायक ऐतिहासिक क्षण होता.

ऐतिहासिक घटनेचे महत्त्व, संपूर्ण विस्तृत आणि विवेचनपर माहिती

१. घटनेचे स्वरूप (Nature of the Event) आणि तात्काळ परिणाम

१.१. ऐतिहासिक तारीख आणि घटना 🗓�: २९ डिसेंबर १९११ रोजी, सनदी प्रांतांच्या प्रतिनिधींनी (Delegates of the Provisional Assembly) डॉ. सुन यात-सेन यांना हंगामी अध्यक्षपदासाठी (Provisional President) बहुमताने निवडले.

१.२. मांचू राजेशाहीचा अंत 👑➡️❌: ही निवड किंग (Qing) राजघराण्याच्या अंतिम पतनाची ग्वाही देणारी ठरली. या घटनेने हे स्पष्ट केले की, चीनमध्ये आता सम्राट नव्हे, तर जनता सर्वोच्च असेल.

१.३. प्रजासत्ताकाची घोषणा 📢: या निवडीमुळे चीनमध्ये अधिकृतपणे 'प्रजासत्ताक' (Republic) स्थापन झाले. सुमारे दोन सहस्र वर्षांची राजेशाही संपुष्टात येऊन, आधुनिक राजकीय व्यवस्थेकडे चीनने पहिले पाऊल टाकले.

२. सिनहाई क्रांतीची पार्श्वभूमी (Background of the Xinhai Revolution) - १९११

२.१. किंग राजघराण्याची कमकुवतता 📉: १९व्या शतकात परकीय शक्तींच्या (उदा. ब्रिटन, फ्रान्स, जपान) वाढत्या हस्तक्षेपामुळे आणि अंतर्गत भ्रष्टाचारामुळे मांचू किंग राजघराण्याची सत्ता कमकुवत झाली होती.

२.२. राष्ट्रवादाचा उदय 🚩: पाश्चात्त्य शिक्षण आणि जपानसारख्या देशांकडून प्रेरणा घेऊन चिनी तरुणांमध्ये तीव्र राष्ट्रवादाची भावना वाढली. 'चीन चिनी लोकांसाठी' ही मागणी जोर धरू लागली.

२.३. वुचांग उठाव (Wuchang Uprising) 💥: १० ऑक्टोबर १९११ रोजी वुचांग (Wuchang) येथे झालेला लष्करी उठाव क्रांतीचा स्फुल्लिंग ठरला. यानंतर अनेक प्रांतांनी एकापाठोपाठ स्वातंत्र्य घोषित केले.

३. डॉ. सुन यात-सेन: क्रांतीचे जनक (Father of the Revolution)

३.१. विदेशातील कार्य आणि प्रेरणा 🌏: डॉ. सुन यात-सेन यांनी आपले बहुतांश आयुष्य विदेशात व्यतीत केले, जिथे त्यांनी पाश्चात्त्य लोकशाही, विज्ञान आणि समाजवादाचा अभ्यास केला.

३.२. 'तीन लोकतत्त्वे' (Three Principles of the People) 💡: त्यांच्या नेतृत्वाचा आधार 'सान मिन झू यी' (San Min Zhuyi) किंवा 'तीन लोकतत्त्वे' हा होता: (अ) मिनझू (राष्ट्रवाद), (ब) मिनक्वान (लोकांचे हक्क/लोकशाही), आणि (क) मिनशेंग (लोकांचे जीवनमान/समाजवाद).

३.३. क्रांतिकारी संघटनांचे जाळे 🕸�: त्यांनी 'तुंग-मेंग हुई' (Tongmenghui) सारख्या क्रांतिकारी संघटना स्थापन केल्या आणि परदेशातून क्रांतीसाठी मोठा निधी आणि नैतिक पाठिंबा मिळवला.

४. नानजिंगची विधानसभा (The Nanjing Assembly) आणि निवडणुकीचा सोहळा

४.१. प्रतिनिधींची बैठक 🤝: स्वातंत्र्य घोषित केलेल्या १८ प्रांतांचे प्रतिनिधी नानजिंग (Nanjing) येथे एकत्र आले आणि त्यांनी प्रजासत्ताकाचे स्वरूप निश्चित करण्याचा निर्णय घेतला.

४.२. एकमताची प्रक्रिया 🗳�: डॉ. सुन यात-सेन हे त्यावेळी चीनमध्ये उपस्थित नव्हते, पण त्यांच्या दूरदृष्टीच्या नेतृत्वामुळे आणि परदेशी पाठिंब्याच्या क्षमतेमुळे प्रतिनिधींनी त्यांना अध्यक्षपदासाठी सर्वाधिक योग्य मानले.

४.३. तात्पुरते पद (Provisional Role) ⏳: ही निवड तात्पुरत्या स्वरूपाची होती, कारण किंग राजघराण्याने अजूनही औपचारिकपणे सत्ता सोडली नव्हती आणि उत्तरेकडील सेनापती युआन शिकाई (Yuan Shikai) याच्याशी संघर्ष अटळ होता.

५. नवीन प्रजासत्ताकाचे जाहीर उद्दिष्टे (Declared Objectives of the New Republic)

५.१. राष्ट्रीय सार्वभौमत्व 🌐: चीनला परकीय शक्तींच्या प्रभावापासून मुक्त करणे आणि चीनचे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर एक मजबूत, सार्वभौम राष्ट्र म्हणून स्थान निश्चित करणे.

५.२. प्रशासकीय लोकशाही 📜: चीनमध्ये राजेशाहीऐवजी संविधानिक लोकशाही (Constitutional Democracy) आणि कायद्याचे राज्य (Rule of Law) प्रस्थापित करणे.

५.३. लोकांचे कल्याण 👨�👩�👧�👦: लोकांचे जीवनमान सुधारणे, जमिनीचे समान वितरण करणे आणि देशाला औद्योगिक व आर्थिक स्तरावर विकसित करणे.

🌙 🗓� 🏰 💥 ✨ 📜 👑 ⚔️ 🚩 ⭐ 🗽 💡 💖 🏯 🤝 🗳� 🥇 🇨🇳 🎨 ⚖️ 🎁 😥 ⚔️ 🔆 ➡️ 🙏 👨�👧�👦 🎉

--संकलन
--अतुल परब
--दिनांक-29.12.2025-सोमवार. 
===========================================