🇮🇩 संयुक्त राष्ट्रातून इंडोनेशियाचे बाहेर पडणे (३१ डिसेंबर १९६४) 🌐❌-1-😔 🙏

[Atul Kaviraje]

1964-
इंडोनेशिया ने संयुक्त राष्ट्र की नीतियों से असहमति के कारण
संयुक्त राष्ट्र से अलग होने की घोषणा की।

Indonesia announced its decision to withdraw from the United Nations
due to disagreements with UN policies.

🇮🇩 संयुक्त राष्ट्रातून इंडोनेशियाचे बाहेर पडणे (३१ डिसेंबर १९६४) 🌐❌

ऐतिहासिक लेख: असहमती आणि आंतरराष्ट्रीय धोरण

परिचय

३१ डिसेंबर १९६४ हा दिवस जागतिक राजकारणासाठी अत्यंत महत्त्वाचा ठरला, कारण या दिवशी इंडोनेशिया या आग्नेय आशियाई देशाने संयुक्त राष्ट्र (United Nations - UN) या जागतिक संघटनेतून आपले सदस्यत्व सोडण्याची औपचारिक घोषणा केली. हा निर्णय तत्कालीन राष्ट्रपती सुकर्णो (Sukarno) यांच्या नेतृत्वाखालील सरकारने घेतला. संयुक्त राष्ट्राच्या इतिहासातील ही पहिलीच वेळ होती, जेव्हा एखाद्या संस्थापक सदस्य राष्ट्राने स्वतःहून संघटनेतून माघार घेतली. या निर्णयाचे मूळ कारण संयुक्त राष्ट्राच्या धोरणांशी असलेली तीव्र असहमती आणि मलेशियाच्या निर्मितीवरून सुरू झालेला 'कोनफ्रॉन्टासी' (Konfrontasi - संघर्ष) हा होता.

१. घटनेचा ऐतिहासिक आणि राजकीय संदर्भ

१.१. शीतयुद्धाचा काळ: ही घटना १९६० च्या दशकात घडली, जेव्हा जग अमेरिका (पश्‍चिम) आणि सोव्हिएत युनियन (पूर्व) या दोन गटांमध्ये विभागले गेले होते. नव्याने स्वतंत्र झालेल्या राष्ट्रांसाठी 'अलिप्ततावादी चळवळ' (Non-Aligned Movement - NAM) महत्त्वाची होती, ज्यात इंडोनेशियाची प्रमुख भूमिका होती.

[प्रतीक: 🥶 $\leftrightarrow$ 🤝 - शीतयुद्ध आणि अलिप्तता]

१.२. सुकर्णोचे ध्रुवीकरण धोरण: अध्यक्ष सुकर्णो हे पश्‍चिम विरोधी (Anti-Western) आणि ज्वलंत राष्ट्रवादी नेते होते. त्यांनी 'साम्राज्यवादाचे' (Imperialism) आणि 'नव-वसाहतवादाचे' (Neo-colonialism) खंदे विरोधक म्हणून स्वतःची ओळख निर्माण केली होती.

[प्रतीक: 😠 📣 - राष्ट्रवादाची हाक]

१.३. मलेशियाचा मुद्दा: १९६३ मध्ये ब्रिटीश वसाहतींच्या विलीनीकरणातून मलेशिया राष्ट्राची निर्मिती झाली. सुकर्णो यांनी याला 'नव-वसाहतवादी' प्रकल्प मानून याविरोधात 'कोनफ्रॉन्टासी' नावाचा संघर्ष सुरू केला होता.

२. संयुक्त राष्ट्रातून बाहेर पडण्याचे तात्काळ कारण

२.१. सुरक्षा परिषदेत मलेशियाची निवड: १९६४ च्या निवडणुकीत मलेशियाची निवड संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदेचे (UN Security Council) अस्थायी सदस्य म्हणून झाली. इंडोनेशियासाठी ही निवड अत्यंत आक्षेपार्ह आणि अस्वीकार्य होती.

[प्रतीक: 🗳� 🇲🇾 $\rightarrow$ 🚨 - मलेशियाची निवड]

२.२. 'नव-वसाहतवादाचे प्रतीक': सुकर्णो यांनी संयुक्त राष्ट्रांवर पश्‍चिम आणि साम्राज्यवादी शक्तींच्या प्रभावाखाली काम करत असल्याचा आरोप केला. मलेशियाला सुरक्षा परिषदेत स्थान देणे, म्हणजे 'नव-वसाहतवादाचे समर्थन' आहे, असे त्यांचे मत होते.

[प्रतीक: 🌍 💔 - राजकीय फुटीरता]

२.३. अंतिम घोषणा: ३१ डिसेंबर १९६४ रोजी, सुकर्णो यांनी आपल्या भाषणात 'इंडोनेशिया संयुक्त राष्ट्रात यापुढे काम करू शकत नाही' असे स्पष्ट केले आणि १ जानेवारी १९६५ पासून माघार घेण्याची घोषणा केली.

३. आंतरराष्ट्रीय समुदायाची प्रतिक्रिया

३.१. तीव्र टीका आणि निराशा: अनेक राष्ट्रांनी (विशेषतः पश्‍चिम आणि अलिप्ततावादी गटातील) इंडोनेशियाच्या या निर्णयावर टीका केली आणि निराशा व्यक्त केली. संयुक्त राष्ट्राचे सरचिटणीस (Secretary-General) यू थँट (U Thant) यांनी सुकर्णो यांना निर्णय बदलण्याची विनंती केली.

[प्रतीक: 😔 🙏 - विनंती आणि निराशा]

३.२. चीनचा आधार: शीतयुद्धाच्या ध्रुवीकरणामुळे, साम्यवादी चीनने (जेव्हा ते UN चे सदस्य नव्हते) इंडोनेशियाच्या निर्णयाचे समर्थन केले आणि आशियातील त्यांच्या भूमिकेला बळ दिले.

[प्रतीक: 🇨🇳 💪 - चीनचा पाठिंबा]

३.३. सदस्यत्वाच्या नियमांवर चर्चा: या घटनेमुळे संयुक्त राष्ट्राच्या चार्टरमधील (UN Charter) 'बाहेर पडणे' (Withdrawal) या संकल्पनेवर मोठी आंतरराष्ट्रीय चर्चा सुरू झाली, कारण चार्टरमध्ये स्पष्ट तरतूद नव्हती.

🇮🇩 🌐 ❌ 🥶 $\leftrightarrow$ 🤝 😠 📣 🗳� 🇲🇾 $\rightarrow$ 🚨 🌍 💔 😔 🙏 🇨🇳 💪 ❓ 💔 💰 📉 🆘 🚫 ⚔️ 🛡� 🏟� 🆕 ❓ 💔 ⚖️ 📉 🔁 💥 ✍️ 🔄 🥇 🚪 🤝 ✅ 😤 🏦 🌐 ⬇️ 📚

🗓� 🇮🇩 📣 $\rightarrow$ 🇲🇾 🚨 💔 $\rightarrow$ ⏳ ⚔️ 🛡� $\rightarrow$ 💰 📉 🆘 🚫 $\rightarrow$ 🌴 😔 $\rightarrow$ 🔁 🤝 🕊� $\rightarrow$ 🌐 ✅ 🌟

--संकलन
--अतुल परब
--दिनांक-31.12.2025-बुधवार.
===========================================