‘युनियनचा कायदा’ (Act of Union) – ग्रेट ब्रिटन आणि आयर्लंडचे एकत्रीकरण-1-🤝 🇬🇧

[Atul Kaviraje]

January 1, 1801 – The Act of Union unites Great Britain and Ireland

Hindi: 1 जनवरी, 1801 – एक्ट ऑफ यूनियन के तहत ग्रेट ब्रिटेन और आयरलैंड एकजुट हुए।

🤝 १ जानेवारी, १८०१: 'युनियनचा कायदा' (Act of Union) – ग्रेट ब्रिटन आणि आयर्लंडचे एकत्रीकरण

मराठी लेखपरिचय (Introduction) 🌅

जगाच्या इतिहासातील
१ जानेवारी, १८०१ ही तारीख,
'युनियनचा कायदा' (Act of Union) लागू झाल्यामुळे
एक महत्त्वपूर्ण राजकीय आणि सामाजिक वळण दर्शवते.

या कायद्यामुळे
ग्रेट ब्रिटन (Great Britain - इंग्लंड आणि स्कॉटलंड)
आणि आयर्लंडचे राज्य (Kingdom of Ireland)
यांचे एकत्रीकरण होऊन
युनायटेड किंगडम ऑफ ग्रेट ब्रिटन अँड आयर्लंड
(United Kingdom of Great Britain and Ireland)
या नव्या राष्ट्राचा उदय झाला.

या घटनेने
ब्रिटिश बेटांचे (British Isles)
राजकीय आणि कायदेशीर स्वरूप
कायमस्वरूपी बदलले,
ज्यामुळे पुढील दोन शतकांसाठी
दोन्ही बेटांचे भवितव्य निश्चित झाले.

१. कायद्याची पार्श्वभूमी आणि गरज 📜

युनियनचा कायदा लागू होण्यामागे
राजकीय, लष्करी आणि आर्थिक
कारणे होती.

१.१. १८०१ पूर्वीची राजकीय स्थिती:

आयर्लंड हे
१७ व्या शतकापासून
ब्रिटिश सत्तेखाली होते,
परंतु १८ व्या शतकात
आयर्लंडची स्वतःची संसद
(Parliament of Ireland) होती,
जी प्रामुख्याने
प्रोटेस्टंट जमीनदारांनी
चालवली होती.

इंग्लंड आणि आयर्लंडमध्ये
कायदेशीर संबंध असले तरी,
दोन्ही देशांचे कायदे
आणि प्रशासन
काही अंशी भिन्न होते.

१.२. १७९८ चा आयर्लंडमधील उठाव:

१७९८ मध्ये
आयर्लंडमध्ये
फ्रेंच क्रांतीच्या विचारांनी प्रेरित होऊन
'युनायटेड आयर्िशमेन'
(United Irishmen)
नावाचा मोठा उठाव झाला.

या उठावाने
ब्रिटिश सरकारला
आयर्लंडच्या राजकीय अस्थिरतेची
जाणीव करून दिली.

ब्रिटिश पंतप्रधान
विल्यम पिट द यंगर
(William Pitt the Younger)
यांना वाटले की,
आयर्लंडमध्ये शांतता आणि स्थिरता आणण्यासाठी
राजकीय एकत्रीकरण आवश्यक आहे.

१.३. फ्रेंच धोका:

नेपोलियनच्या नेतृत्वाखालील
फ्रान्सकडून
सतत आक्रमण होण्याचा
धोका होता.

फ्रान्स आयर्लंडला
एक कमकुवत दुवा म्हणून वापरू शकतो,
ही भीती ब्रिटिशांना होती.

म्हणून,
आयर्लंडला
ग्रेट ब्रिटनच्या राजकीय संरक्षणाखाली
आणणे आवश्यक होते.

२. 'युनियनचा कायदा' (Act of Union) ची प्रक्रिया 🗳�

हा कायदा
दोन्ही संसदांमध्ये पास करणे
सोपे नव्हते,
विशेषतः आयर्लंडच्या संसदेत.

२.१. आयर्लंडच्या संसदेत विरोध आणि लाच:

आयर्लंडच्या संसदेतील
अनेक सदस्यांनी
या कायद्याला
प्रखर विरोध केला,
कारण यामुळे
त्यांची राजकीय सत्ता
संपुष्टात येणार होती.

हा विरोध मोडून काढण्यासाठी
ब्रिटिश सरकारने
अनेक आयरिश राजकीय नेत्यांना,
जमीनदारांना
आणि बिशप्सना
मोठ्या प्रमाणात
लाच (bribes) दिली,
जहागिरी दिल्या
आणि पदोन्नतीचे
आश्वासन दिले.

२.२. कायद्याचे पारित होणे:

प्रचंड आर्थिक
आणि राजकीय दबावाखाली
आयर्लंडच्या संसदेने
ऑगस्ट १८०० मध्ये
हा कायदा मंजूर केला.

ग्रेट ब्रिटनच्या संसदेनेही
त्याला लगेच मंजुरी दिली.

दोन्ही देशांच्या राजाने
(King George III)
या कायद्यावर शिक्कामोर्तब केल्यानंतर
तो १ जानेवारी, १८०१ पासून लागू झाला.

२.३. कायदेशीर एकत्रीकरण:

या कायद्यामुळे
ग्रेट ब्रिटन
आणि आयर्लंडच्या राज्यांचे
कायदेशीररित्या एकत्रीकरण झाले
आणि दोन्ही संसदा
बरखास्त करण्यात आल्या.

🤝
🇬🇧
🇮🇪
🗺�

--संकलन
--अतुल परब
--दिनांक-01.01.2026-गुरुवार.
===========================================