📜 २ जानेवारी १९०५: पोर्ट आर्थरचा पाडाव आणि रशियाचा पराभव 🇷🇺🇯🇵-1-📅 🚢 🇯🇵

[Atul Kaviraje]

January 2, 1905 – Russia loses the Battle of Port Arthur in the Russo-Japanese War

Hindi: 2 जनवरी, 1905 – रूस-जापानी युद्ध में पोर्ट आर्थर की लड़ाई में रूस की हार हुई।

📜 २ जानेवारी १९०५: पोर्ट आर्थरचा पाडाव आणि रशियाचा पराभव 🇷🇺🇯🇵

परिचय (Introduction)

२ जानेवारी १९०५ ही तारीख जागतिक इतिहासात,
विशेषतः लष्करी आणि राजकीय दृष्ट्या,
अत्यंत महत्त्वपूर्ण आहे.

याच दिवशी, रशिया-जपान युद्ध
(Russo-Japanese War, १९०४-१९०५) दरम्यान,
रशियाच्या ताब्यात असलेले चीनमधील
महत्त्वाचे बंदर पोर्ट आर्थर
(Port Arthur – आजचे ल्युशुन, Lushun)
जपानने प्रदीर्घ वेढ्यानंतर जिंकले.

हा रशियासाठी एक मोठा लष्करी
आणि नैतिक धक्का होता,
ज्यामुळे आशियात जपान
एक जागतिक शक्ती म्हणून उदयास आला
आणि रशियन साम्राज्याच्या
(Tsarist Russia) अस्तित्वावर
प्रश्नचिन्ह उभे राहिले. 🚢 💥

१. ऐतिहासिक पार्श्वभूमी: रशिया-जपान संघर्षाचे मूळ
१.१ मंचुरिया आणि कोरियावरील वर्चस्वाचा संघर्ष

(Struggle for Supremacy over Manchuria and Korea)

रशिया आणि जपान या दोन्ही देशांना
पूर्व आशियामध्ये, विशेषतः
चीनच्या मंचुरिया (Manchuria) प्रदेशात
आणि कोरिया (Korea) द्वीपकल्पावर,
आपले वर्चस्व प्रस्थापित करायचे होते.

हाच त्यांच्या संघर्षाचा
मुख्य बिंदू होता. 🗺�

१.२ पोर्ट आर्थरचे महत्त्व

(The Significance of Port Arthur)

पोर्ट आर्थर हे लिओडोंग द्वीपकल्पावर
(Liaodong Peninsula) असलेले
एक खोल पाण्याचे बंदर होते,
जे रशियन पॅसिफिक फ्लीटचे
(Russian Pacific Fleet)
हिवाळ्यातील मुख्य तळ होते.

हे ठिकाण लष्करी आणि
सामरिकदृष्ट्या रशियासाठी
अत्यंत महत्त्वाचे होते. ⚓

१.३ रशिया-जपान युद्धाची सुरुवात

(Beginning of the Russo-Japanese War)

जपानने ८ फेब्रुवारी १९०४ रोजी
पोर्ट आर्थरवरील रशियन जहाजांवर
अचानक हल्ला करून
युद्धाची सुरुवात केली.

जपानने रशियाच्या
पूर्वेकडील आरमाराला (Fleet)
वेढा घालण्याचे
लक्ष्य ठेवले होते. 🚀

२. पोर्ट आर्थरचा वेढा (Siege of Port Arthur)
२.१ वेढ्याची सुरुवात (Commencement of the Siege)

जपानचे जनरल नोगी मारेसुके
(Nogi Maresuke) यांच्या नेतृत्वाखालील
जपानी सैन्याने मे १९०४ मध्ये
जमिनीवरून पोर्ट आर्थर शहराला
वेढा घातला.

हा वेढा
सुमारे आठ महिने चालला. ⏳

२.२ रशियन संरक्षण (Russian Defence)

या बंदराचे रशियन कमांडर
जनरल अनातोली स्टेससेल
(Anatoly Stessel)
आणि नौदल कमांडर
व्हाईस ॲडमिरल ऑस्कर स्टार्क
यांनी सुरुवातीला
मजबूत तटबंदी करून
प्रतिकार केला. 🛡�

२.३ जपानी तोफखाना आणि खंदक युद्ध

(Japanese Artillery and Trench Warfare)

वेढा तोडण्यासाठी
जपानी सैन्याला
प्रचंड नुकसान सहन करावे लागले.

त्यांनी २८० मिमी होवित्झर
(280 mm howitzers) तोफांचा वापर
करून रशियन किल्ल्यांवर
आणि बंदरातील जहाजांवर
गोळीबार केला,
ज्यामुळे वेढा
अत्यंत क्रूर झाला. 💣

३. २ जानेवारी १९०५: शरणागती
३.१ निर्णायक हल्ले (Decisive Attacks)

जपानी सैन्याने
रशियन सैन्याच्या किल्ल्यांवर,
विशेषतः २०३ मीटर उंच टेकडी
(203-Meter Hill)
या महत्त्वाच्या सामरिक ठिकाणावर,
अनेक हिंसक हल्ले केले.

या टेकडीवरून
संपूर्ण बंदर आणि
रशियन जहाजे दिसत होती. ⛰️

३.२ जनरल स्टेससेलची शरणागती

(General Stessel's Surrender)

टेकडीचा ताबा गमावल्यानंतर,
बंदरात अडकलेल्या
पॅसिफिक फ्लीटचे
रशियन जहाज नष्ट झाले
आणि पोर्ट आर्थरची स्थिती
पूर्णपणे निराशाजनक झाली.

जनरल स्टेससेल यांनी
२ जानेवारी १९०५ रोजी
औपचारिकपणे
शरणागती पत्करली. 🤝

३.३ मानवी आणि भौतिक नुकसान

(Human and Material Loss)

या दीर्घ वेढ्यात
दोन्ही बाजूंचे
मोठे नुकसान झाले.

जपानचे सुमारे
५८,००० सैनिक
मारले गेले किंवा जखमी झाले,
तर रशियाचे सुमारे
३१,००० सैनिक
मारले गेले किंवा
कैद झाले. 💔

४. लढाईचे लष्करी परिणाम
४.१ रशियन पॅसिफिक फ्लीटचे नुकसान

(Loss of the Russian Pacific Fleet)

पोर्ट आर्थरमधील
रशियाचा संपूर्ण
पॅसिफिक फ्लीट
(अनेक क्रूझर आणि विनाशिका)
एकतर नष्ट झाला
किंवा जपानच्या
ताब्यात गेला.

यामुळे रशियाचे
पूर्वेकडील नौदल सामर्थ्य
संपुष्टात आले. 🚢 ⚓

४.२ बाल्टिक फ्लीटची गरज

(Need for the Baltic Fleet)

रशियन नौदलाची
ताकद टिकवण्यासाठी,
रशियाला आपला
बाल्टिक फ्लीट
(Baltic Fleet)
युरोपमधून
आशियाकडे पाठवावा लागला,
ज्यामुळे
सुशिमाची लढाई
(Battle of Tsushima) झाली. 🌊

४.३ आधुनिक युद्धाची झलक

(Glimpse of Modern Warfare)

पोर्ट आर्थरच्या लढाईत
आधुनिक शस्त्रास्त्रे
(उदा. मशीन गन, माईन आणि तोफखाना)
तसेच खंदक युद्ध
(Trench Warfare)
वापरले गेले.

यामुळे पहिल्या
महायुद्धाच्या
(World War I)
युद्धनीतीची
झलक मिळाली. 💡

५. आंतरराष्ट्रीय राजकीय परिणाम
५.१ जपानचा जागतिक शक्ती म्हणून उदय

(Japan's Emergence as a Global Power)

एका युरोपियन महासत्तेला
हरवून एका
आशियाई राष्ट्राने
मिळवलेला हा
पहिला मोठा विजय होता.

जपान आता
एक जागतिक शक्ती
(World Power)
म्हणून उदयास आला. 🌟

५.२ वंश आणि साम्राज्यवादावर परिणाम

(Impact on Race and Imperialism)

या विजयामुळे
पाश्चात्त्य राष्ट्रांची
'श्वेत वंश श्रेष्ठ आहे'
ही धारणा
कमकुवत झाली.

आणि आशियाई राष्ट्रांमध्ये
आत्मविश्वास वाढला. ✊

५.३ युरोपियन शक्तींवर परिणाम

(Effect on European Powers)

या पराभवामुळे
ब्रिटन, फ्रान्स
आणि जर्मनी
यांसारख्या
युरोपीय राष्ट्रांनी
जपानच्या
वाढत्या सामर्थ्याची
गंभीर दखल घेतली. 🌍

📅 🚢 🇯🇵 🇷🇺 💂 ⏳ 💣 🩸 ⛰️ ⚓ 💥 😔 🤝 😥 🌟 ✊ 👑 📉 🗳� 💔 ⚙️ ⛏️ 💡 🗺� 📈 🙏

--संकलन
--अतुल परब
--दिनांक-02.01.2026-शुक्रवार.
===========================================