📜 ३ जानेवारी १९२५: मुसोलिनी आणि इटलीतील हुकूमशाहीची स्थापना 🇮🇹-1-📅 🇮🇹 💥

[Atul Kaviraje]

January 3, 1925 – Mussolini dismisses Italy's parliament and becomes dictator

Hindi: 3 जनवरी, 1925 – मुसोलिनी ने इटली की संसद को भंग कर तानाशाही स्थापित की।

📜 ३ जानेवारी १९२५: मुसोलिनी आणि इटलीतील हुकूमशाहीची स्थापना 🇮🇹

परिचय (Introduction)

३ जानेवारी १९२५ हा दिवस युरोपातील लोकशाहीच्या इतिहासातील एक काळोखा अध्याय मानला जातो.
याच दिवशी, इटलीचे पंतप्रधान बेनीतो मुसोलिनी यांनी संसदेमध्ये एक कठोर भाषण दिले,
ज्यामध्ये त्यांनी इटलीतील लोकशाही संस्थांना पूर्णपणे दडपले आणि देशाचे निरंकुश हुकूमशहा म्हणून सत्ता अधिकृत केली.
या घटनेने फॅसिझम या विचारधारेला केवळ इटलीतच नव्हे, तर संपूर्ण जगात बळ दिले.

१. फॅसिझमचा उदय आणि मुसोलिनीची पार्श्वभूमी
१.१ बेनीतो मुसोलिनी: सुरुवातीचे जीवन (Benito Mussolini: Early Life)

मुसोलिनी हे मूळतः समाजवादी होते, परंतु पहिल्या महायुद्धानंतर त्यांचे विचार बदलले.
युद्ध संपल्यानंतर इटलीत पसरलेल्या अराजकतेचा फायदा घेऊन त्यांनी फॅसिझम या विचारधारेचा प्रचार सुरू केला.
📢

१.२ फॅसिस्ट चळवळ (The Fascist Movement)

१९१९ मध्ये मुसोलिनीने फॅसिस्ट लढाऊ संघटना (Fasci di Combattimento) स्थापन केली.
ही संघटना राष्ट्रवादी आणि अति-उजव्या विचारसरणीवर आधारित होती.
🖤

१.३ 'रोमवर कूच' (March on Rome - 1922)

ऑक्टोबर १९२२ मध्ये ब्लॅकशर्ट्स या फॅसिस्ट स्वयंसेवकांनी रोमवर कूच केले.
यामुळे राजा व्हिक्टर इमॅन्युएल तिसरा यांनी मुसोलिनीला पंतप्रधान म्हणून नियुक्त केले.
👑

२. संसदेत सत्ता मिळवणे आणि लोकशाहीला आव्हान
२.१ पंतप्रधान म्हणून नियुक्ती (Appointment as Prime Minister)

ऑक्टोबर १९२२ मध्ये पंतप्रधान झाल्यावर, मुसोलिनीने सुरुवातीला संविधानात्मक मार्गाने सत्ता वापरली.
परंतु त्याचे अंतिम उद्दिष्ट हुकूमशाही स्थापित करणे हेच होते.
🏛�

२.२ ॲसरबो कायदा (Acerbo Law - 1923)

१९२३ मध्ये मुसोलिनीने ॲसरबो कायदा संमत केला, ज्यामुळे सर्वाधिक मते मिळवणाऱ्या पक्षाला दोन-तृतीयांश जागा मिळत होत्या.
हा लोकशाहीचा गळा घोटण्याचा पहिला मोठा प्रयत्न होता.
📜

२.३ निवडणुकीत विजय आणि हिंसा (Victory and Violence in Elections)

१९२४ च्या निवडणुकीत फॅसिस्ट पक्षाने हिंसाचार आणि धमकी वापरून विजय मिळवला.
यामुळे त्यांच्याकडे संसदेत मोठा वाटा आला.
🗳�

३. मॅटिओटीची हत्या आणि राजकीय संकट
३.१ जियाकोमो मॅटिओटीचा विरोध (Giacomo Matteotti's Opposition)

समाजवादी नेते मॅटिओटी यांनी १९२४ च्या निवडणुकीतील फॅसिस्टांचा भ्रष्टाचार उघडकीस आणला.
त्यांनी निवडणूक रद्द करण्याची मागणी केली.
🗣�

३.२ मॅटिओटीची हत्या (Matteotti's Assassination - June 1924)

संतप्त फॅसिस्टांनी जून १९२४ मध्ये मॅटिओटी यांची हत्या केली.
या घटनेमुळे इटलीत मोठे राजकीय आणि नैतिक संकट उभे राहिले.
💔

३.३ विरोधकांचा माघार (Secession of the Opponents)

मॅटिओटीच्या हत्येमुळे विरोधी पक्षांनी संसदेतून माघार घेतली.
यामुळे मुसोलिनीचा मार्ग अधिक सुकर झाला.
🛣�

४. ३ जानेवारी १९२५: निर्णायक भाषण
४.१ संसदेतील आक्रमक भाषण (Aggressive Speech in Parliament)

मुसोलिनी यांनी ३ जानेवारी १९२५ रोजी इटालियन संसदेत ऐतिहासिक आणि आक्रमक भाषण दिले.
🎤

४.२ सर्व जबाबदारी स्वीकारणे (Accepting Full Responsibility)

या भाषणात त्यांनी मॅटिओटीच्या हत्येसह फॅसिस्टांनी केलेल्या सर्व हिंसक कृत्यांची जबाबदारी स्वीकारली.
🚨

४.३ हुकूमशाहीची घोषणा (Declaration of Dictatorship)

मुसोलिनीने घोषित केले की तो इटलीचा एकमेव नेता (Il Duce) म्हणून निरंकुश सत्ता वापरणार आहे.
🚫

५. लोकशाही संस्थांचे विसर्जन
५.१ संसदेचे अधिकार काढून घेणे (Stripping Parliament's Powers)

मुसोलिनीने संसदेचे सर्व अधिकार काढून घेतले.
कायदे बनवण्याचा आणि सरकार चालवण्याचा सर्व अधिकार त्याच्याकडे एकवटला.
🏛�

५.२ विरोधी पक्षांवर बंदी (Banning Opposition Parties)

सर्व विरोधी पक्ष आणि कामगार संघटना बेकायदेशीर घोषित करण्यात आल्या.
त्यांच्या नेत्यांना अटक किंवा देशातून हाकलून देण्यात आले.
❌

५.३ प्रेस स्वातंत्र्य संपवले (Ending Press Freedom)

सर्व वर्तमानपत्रे आणि प्रसारमाध्यमे फॅसिस्ट पक्षाच्या नियंत्रणाखाली आली.
📰

📅 🇮🇹 💥 🖤 🌊 💂 👑 🛣� 🗣� 💔 🚨 🎤 📢 👤 🏛� ❌ 👑 📰 👮 😨 🛡� 🌍 ⚔️ 💡 🚨 🙏 🕊�

--संकलन
--अतुल परब
--दिनांक-03.01.2026-शनिवार.
===========================================