कातळावरचा तो अधुरा विसावा-🌴🌫️🌑👣🎶 नृत्य 💃🏻✨💔💨 🕯️

[Atul Kaviraje]

"अतृप्त आत्मा" KATHA-
====================
कोकणातील आडवाटा आणि निसर्ग (Mystic Konkan Landscapes) 🌴🌫�
विशिष्ट भौगोलिक ठिकाणी अडकून पडलेले आत्मे-
============================================================

कातळावरील सड्यावर मध्यरात्री घुमणारा पैंजणांचा आवाज 👣🎶

शिऱ्षक: कातळावरचा तो अधुरा विसावा-

कोकण म्हटलं की डोळ्यांसमोर येतात ते हिरवेगार डोंगर, माडांच्या राया आणि अथांग समुद्र. पण याच कोकणात अशाही काही जागा आहेत, जिथे सूर्य मावळला की काळोख केवळ डोळ्यांनाच नाही, तर मनालाही भीती घालतो. रत्नागिरीच्या पलिकडे असलेल्या एका छोट्याशा गावात, 'कातळवाडी' नावाचा एक प्रचंड मोठा सडा (पठार) आहे. या सड्यावर दिवसा रखरखीत ऊन असतं, पण रात्र झाली की तिथे धुक्याची एक चादर पसरते.

रहस्यमयी सडा आणि पैंजणांचा आवाज
गावकरी सांगतात की, या कातळावर एका ठराविक रात्री—जेव्हा चंद्र अर्धा असतो—तेव्हा पैंजणांचा एक मंद आवाज घुमतो. तो आवाज कुठून येतो हे कोणालाच माहीत नाही. हा आवाज आहे 'सावनी'चा. सावनी, जिचा जीव एका अपुऱ्या राहिलेल्या इच्छेमुळे याच कातळावर अडकून पडला आहे.

अनेक वर्षांपूर्वीची गोष्ट. सावनी ही गावातली सगळ्यात सुंदर मुलगी होती. तिला नृत्याची प्रचंड ओढ होती. पण गावातल्या जुन्या रूढी-परंपरांमुळे तिला कधीच लोकांसमोर नाचता आलं नाही. तिचं लग्न ठरलं, पण लग्नाच्या आदल्या रात्री तिने आपल्या मनातील शेवटची इच्छा पूर्ण करायचं ठरवलं. ती त्या निर्जन सड्यावर गेली, जिथे फक्त चंद्र आणि वारा तिचे प्रेक्षक होते. तिने पायात पैंजण बांधले आणि ती नाचू लागली. पण दुर्दैवाने, त्याच रात्री कोसळलेल्या एका कड्यावरून तिचा पाय घसरला आणि तिचा अंत झाला.

भयाण अनुभव
आजही, त्या सड्यावर मध्यरात्री छुम-छुम असा आवाज ऐकू येतो. तो आवाज नसून ती एक साद असते. गावचे जुने लोक सांगतात की, जर कोणी त्या आवाजाच्या दिशेने गेलं, तर त्याला धुक्यात एक अंधूक आकृती नाचताना दिसते. पण जसं तुम्ही तिच्या जवळ जाल, तसा तो आवाज लांब जात राहतो.

एकदा एका शहरातून आलेल्या संशोधकाने, समीरने, या गोष्टीला अंधश्रद्धा मानून आव्हान दिलं. तो आपल्या कॅमेऱ्यासह त्या कातळावर रात्री थांबला. रात्रीचे दोन वाजले होते. अचानक हवेत गारवा वाढला. समीरला जाणवलं की त्याच्या मागे कोणीतरी उभं आहे. त्याने मागे वळून पाहिलं, तर समोर कोणीच नव्हतं, पण जमिनीवरील धूळ आपोआप उडत होती, जणू काही कोणीतरी तिथे नाचत होतं. आणि मग त्याच्या कानावर तो आवाज पडला... छुम... छुम...

तो आवाज इतका काळीज चिरणारा होता की समीरची हालचाल करायची ताकदच संपली. त्याने पाहिलं, त्या धुक्यातून एक हात बाहेर आला—ज्यावर जुन्या पद्धतीचे दागिने होते. सावनीचा आत्मा अजूनही तिचं ते अपूरं राहिलेलं नृत्य पूर्ण करण्याचा प्रयत्न करत होता. तिला कोणालाही इजा करायची नव्हती, तिला फक्त कोणीतरी तिची कला पहावी असं वाटत होतं.

अतृप्ततेचा अंत
समीरने घाबरण्याऐवजी आपला कॅमेरा बाजूला ठेवला आणि शांतपणे तिथे बसून राहिला. त्याने मनोमन म्हटलं, "सावनी, मी तुझं नृत्य पाहायला आलो आहे." असं म्हणताच, तो पैंजणांचा आवाज अधिक स्पष्ट झाला. सड्यावरचा वारा जणू संगीतासारखा वाहू लागला. अर्धा तास तो आवाज गुंजत होता आणि अचानक एक शांतता पसरली. एक थंड वाऱ्याची झुळूक समीरच्या चेहऱ्यावरून गेली, जणू कोणीतरी त्याला आभार मानून निरोप घेत होतं.

दुसऱ्या दिवशी सकाळी समीर गावाला परतला, पण तेव्हापासून त्या सड्यावरचा तो भीतीदायक अनुभव कमी झाला. आजही आवाज येतो, पण तो आता भयाण वाटत नाही, तर एक मधुर आठवण वाटते. कोकणच्या त्या आडवाटेवर सावनीचा आत्मा आजही त्या कातळाचा रक्षक बनून फिरतो, आपल्या अपुऱ्या स्वप्नांना धुक्यात विणत.

Emoji Summary
🌴🌫�🌑👣🎶 नृत्य 💃🏻✨💔💨 🕯�

--संकलन
--अतुल परब
--दिनांक-24.03.2026-मंगळवार.
===========================================