देखणेपण की उपयुक्तता?: गर्विष्ठ बारासिंगा आणि त्याच्या पायांची गोष्ट-🦌💧🦌✨🦌🦵

[Atul Kaviraje]

'इसापनीती' (Aesop's Fables)
=========================
गर्व आणि नम्रता-
============

गर्विष्ठ बारासिंगा आणि त्याचे पाय-

देखणेपण की उपयुक्तता?: गर्विष्ठ बारासिंगा आणि त्याच्या पायांची गोष्ट-

'इसापनीती' मधील कथा मानवी मनातील दोषांवर उपरोधिकपणे बोट ठेवतात. आपण बऱ्याचदा बाह्य सौंदर्याला भुलतो आणि ज्या गोष्टी आपल्याला खरोखर वाचवतात किंवा उपयोगी पडतात, त्यांना कमी लेखतो. ही कथा एका अशा बारासिंग्याची आहे ज्याला आपल्या सौंदर्याचा गर्व होता, पण संकटाच्या वेळी त्याला वास्तवाची जाणीव झाली.

सौंदर्याचा अहंकार
एका घनदाट जंगलात एक 'बारासिंगा' (एक प्रकारचे हरिण) राहत होता. त्याचे शिंगे अतिशय डौलदार, फांद्यांसारखी पसरलेली आणि नक्षीदार होती. तो दिसायला अत्यंत देखणा होता.

एके दिवशी उन्हाळ्याच्या दुपारी तो एका स्वच्छ पाण्याच्या तलावाकाठी पाणी पिण्यासाठी गेला. पाणी पिताना त्याला स्थिर पाण्यात स्वतःचे प्रतिबिंब दिसले. आपल्या डोक्यावरची ती भव्य आणि टोकदार शिंगे पाहून तो स्वतःशीच म्हणाला, "वाह! किती सुंदर आणि राजेशाही आहेत ही माझी शिंगे! या जंगलात माझ्यासारखा देखणा प्राणी दुसरा कोणीच नसेल. ही शिंगे म्हणजे जणू माझ्या डोक्यावरचा मुकुटच आहे."

पायांचा तिरस्कार
स्वतःच्या सौंदर्याचे कौतुक करता करता त्याचे लक्ष खालच्या बाजूला, म्हणजेच आपल्या पायांकडे गेले. आपले पाय पाहून तो एकदम दुःखी झाला. त्याचे पाय खूपच सडपातळ आणि काडीसारखे होते. तो नाक मुरडून म्हणाला, "ईश! माझे हे पाय किती घाणेरडे आणि कुरूप आहेत. निसर्गाने मला इतकी सुंदर शिंगे दिली, पण हे पाय मात्र किती वाकडेतिकडे आणि बारीक दिले आहेत. हे पाय माझ्या सौंदर्याला बाधा आणतात."

तो आपल्या पायांना खूप नावे ठेवू लागला आणि देवाला दोष देऊ लागला. त्याला वाटले की, हे पाय त्याच्या शरीराचा सर्वात निरुपयोगी भाग आहेत.

संकटाची चाहूल आणि पळपुटेपणा
तो विचार करत असतानाच, अचानक त्याला लांबून शिकारी कुत्र्यांच्या भुंकण्याचा आवाज आला. शिकारी जवळ येत होते. जीव वाचवण्यासाठी तो बारासिंगा जंगलाच्या दिशेने वेगाने धावू लागला. ज्या पायांना तो 'कुरूप' म्हणत होता, त्याच सडपातळ पायांनी त्याला वाऱ्याच्या वेगाने साथ दिली. तो कुत्र्यांच्या आवाजापासून बराच दूर निघून गेला.

मात्र, पळता पळता तो जंगलाच्या अशा भागात शिरला जिथे झाडांची दाटी खूप जास्त होती. तिथे झुडपे आणि फांद्या एकमेकांत गुंफलेल्या होत्या.

शब्दांत न मावणारा पश्चात्ताप
अचानक एक विचित्र घटना घडली. ज्या शिंगांचा त्याला गर्व होता, तीच शिंगे एका फांदीच्या जाळ्यात घट्ट अडकली. त्याने खूप जोर लावला, डोके इकडे-तिकडे हलवले, पण शिंगे काही सुटत नव्हती. शिकारी कुत्रे आता अगदी जवळ आले होते. त्यांचा आवाज स्पष्ट ऐकू येत होता.

बारासिंग्याला आता आपली चूक उमजली. तो स्वतःशीच रडत म्हणाला, "किती मूर्ख होतो मी! ज्या पायांना मी कुरूप म्हणून हिणवले, त्यांनीच मला मरणाच्या दारातून इथपर्यंत आणले. आणि ज्या शिंगांचा मला इतका गर्व होता, तीच शिंगे आज माझ्या मृत्यूचे कारण ठरत आहेत."

शेवटी, मोठ्या मुश्किलीने त्याने एकदा जोरात झटका दिला आणि सुदैवाने त्याची शिंगे सुटली. तो पुन्हा वेगाने धावला आणि आपला जीव वाचवून सुरक्षित ठिकाणी पोहोचला.

बोधाचे अमृत
त्या दिवसापासून त्या बारासिंग्याने पुन्हा कधीच आपल्या रूपाचा गर्व केला नाही किंवा पायांना नाव ठेवले नाही.

या कथेचा संदेश: "बाहेरील सौंदर्यापेक्षा गुणांची आणि उपयुक्ततेची किंमत जास्त असते." (All that glitters is not gold).

अनेकदा आपण ज्या गोष्टींना तुच्छ समजतो, त्याच गोष्टी कठीण प्रसंगी आपल्या कामाला येतात. गर्व माणसाला आंधळा करतो, तर नम्रता आणि वास्तवाचे भान त्याला संकटातून मार्ग काढायला शिकवते.

Summary in Emojis:
🦌💧🦌✨🦌🦵🙄🐕🏃�♂️🌳🕸�🦌💔✅

--संकलन
--अतुल परब
--दिनांक-01.04.2026-बुधवार.
===========================================