शेतकऱ्याचे कष्ट आणि दुष्काळ 🍂💧भेगाळलेल्या काळजाची ओल-👨‍🌾🍂 ➡️ 🏚️💸 ➡️ 🐂💧

[Atul Kaviraje]

आधुनिक लघुकथा किंवा नवकथा=
===================
ग्रामीण/खेडेगाव जीवन आणि संघर्ष (ग्रामीण वास्तव 🌾🏡)
==================================

शेतकऱ्याचे कष्ट आणि दुष्काळ 🍂💧

येथे एक आधुनिक लघुकथा आहे, जी ग्रामीण वास्तव आणि शेतकऱ्याच्या संघर्षावर आधारित आहे.

कथा : भेगाळलेल्या काळजाची ओल-

विठूने आकाशाकडे नजर लावली. ऊन इतकं प्रखर होतं की डोळ्यांची उघडझाप करणंही कठीण झालं होतं. चैत्र संपत आला होता, पण वळवाचा थेंबही नव्हता. जमिनीला पडलेल्या भेगा आता इतक्या रुंद झाल्या होत्या की, जणू त्या धरणीमातेच्या वेदनादायक किंकाळ्याच होत्या.

विठू हा पिढीजात शेतकरी. बापाने मरताना त्याच्या हातात दोन एकर कोरडवाहू जमीन आणि एक जुना बैल सोडला होता. विठूसाठी ती जमीन केवळ माती नव्हती, ते त्याचं 'काळी आई' होतं. पण यावर्षी काळ्या आईचं स्तन कोरडं पडलं होतं. विठूच्या घरातही आता संघर्षाची धग जाणवू लागली होती. त्याची पत्नी, सुमी, संसाराची ओढाताण करत थकून गेली होती. धाकटा मुलगा 'गण्या' शाळेत जायचा, पण त्याच्या पायातल्या फाटलेल्या चपला आणि वह्यांची कमतरता विठूला रोज टोचायची.

गावात सावकाराचा वावर वाढला होता. शहरातून आलेल्या एका कंपनीने जमिनी विकत घेण्याचा सपाटा लावला होता. "विठू, काय करतोयस या कोरड्या मातीत डोकं फोडून? विकून टाक ती जमीन आणि शहरात चल. सुरक्षारक्षकाची नोकरी देतो," असं म्हणणाऱ्यांची कमतरता नव्हती. पण विठू ठाम होता. त्याला ठाऊक होतं की, एकदा ही माती हातातील गेली की त्याचा स्वाभिमानही जाईल.

एके दिवशी गण्या शाळेतून रडत आला. "बाबा, गुरुजी म्हणाले फी भरली नाही तर परीक्षेत बसू देणार नाही." विठू निवांत बसला होता, पण आतून तो हलला होता. त्याने आपल्या बैलाकडे, 'सर्जा'कडे पाहिलं. सर्जाच्या बरगड्या आता स्पष्ट दिसत होत्या. चारा नव्हता, पाणी नव्हतं. विठूने एक कठोर निर्णय घेतला. सर्जाला विकायचं आणि पोराची फी भरायची.

पण जेव्हा तो बाजारात सर्जाला घेऊन निघाला, तेव्हा सर्जाच्या डोळ्यांतलं पाणी पाहून विठूचे पाय थबकले. त्याला आठवलं, जेव्हा तो आजारी होता, तेव्हा याच सर्जाने त्याच्या शेतात नांगर ओढला होता. विठूने सर्जाला परत आणलं. तो रात्री उशिरापर्यंत जागेच होता. अचानक, रात्रीच्या तिसऱ्या प्रहरात वारा फिरला. हवेत एक विशिष्ट ओलावा जाणवला. विठू बाहेर आला. आभाळ भरून आलं होतं.

पहाटेच्या सुमारास टप-टप थेंब पडू लागले. विठू पावसाच्या त्या पहिल्या थेंबात न्हाऊन निघाला. तो पाऊस केवळ पाणी नव्हता, ती आशा होती. त्याने आपल्या भेगाळलेल्या जमिनीला स्पर्श केला. मातीचा तो सुगंध त्याला जिवंत असल्याची जाणीव करून देत होता. संघर्ष संपला नव्हता, पण आता लढण्याचं बळ मिळालं होतं. त्याने गण्याला जवळ घेतलं आणि म्हटलं, "बाळा, यंदा पीक चांगलं येईल, तुझी फी पण भरू आणि तुला नवीन बूटही घेऊ."

शेतकऱ्याचा संघर्ष हा केवळ निसर्गाशी नसतो, तो स्वतःच्या अस्तित्वाशी असतो. विठूने त्या रात्री हार मानली नव्हती, आणि म्हणूनच निसर्गानेही त्याला साथ दिली.

Emoji Summary
👨�🌾🍂 ➡️ 🏚�💸 ➡️ 🐂💧 ➡️ ☁️⛈️ ➡️ 🌱🙏✨

--संकलन
--अतुल परब
--दिनांक-10.04.2026-शुक्रवार.
===========================================