🚩 जोगेश्वरी मातेचा उदो उदो: उदगावची भव्य यात्रा 🚩

[Atul Kaviraje]

16.05.2026-SATURDAY-
SHRI JOGESHWARI YAATRAA-(JOGANI)UDGAAV,TALUKA-SHIROL, JILHAA-KOLHAAPUR-

कोल्हापूर जिल्ह्यातील शिरोळ तालुक्यातील उदगाव येथील श्री जोधेश्वरी (जोगणी) देवीची यात्रा म्हणजे भक्ती, शक्ती आणि लोकपरंपरेचा एक अद्भूत सोहळा. शनिवार, १६ मे २०२६ रोजी वैशाख अमावस्येच्या शुभ मुहूर्तावर हा भव्य उत्सव संपन्न होत आहे. त्या निमित्ताने हा विशेष सविस्तर लेख आणि कविता:

🚩 जोगेश्वरी मातेचा उदो उदो: उदगावची भव्य यात्रा 🚩

(विशेष लेख: महत्त्व आणि परंपरा - १० मुख्य मुद्दे)

१. उदगावचे ग्रामदैवत: श्री जोधेश्वरी

उदगाव (ता. शिरोळ) येथील जोधेश्वरी (जोगणी) माता हे लाखो भक्तांचे श्रद्धास्थान आहे.

देवीला 'आई जोगणी' म्हणून प्रेमाने हाक मारली जाते.

गावच्या संरक्षणाची आणि कल्याणाची धुरा देवीच्या हाती असल्याचे मानले जाते.

२. यात्रेचे तिथी आणि वार महत्त्व

शनिवार, १६ मे २०२६ रोजी वैशाख अमावस्येच्या मुहूर्तावर ही यात्रा भरते.

शनिवार हा देवीच्या उपासनेसाठी अत्यंत शुभ मानला जातो.

उन्हाळी सुट्ट्यांमुळे या यात्रेत अबालवृद्धांची मोठी गर्दी असते.

३. धार्मिक विधी आणि अभिषेक

पहाटे देवीची महापूजा आणि मंगल स्नान विधी पार पडतो.

भक्त आपल्या नवसाप्रमाणे देवीला अभिषेक आणि साडी-चोळी अर्पण करतात.

मंदिराचा परिसर 'उदो उदो'च्या जयघोषाने निनादतो.

४. पालखी सोहळा आणि मिरवणूक

यात्रेचा मुख्य आकर्षण म्हणजे जोधेश्वरी मातेची भव्य पालखी मिरवणूक.

पारंपारिक वाद्यांच्या गजरात, गुलालाच्या उधळणीत पालखी संपूर्ण गावात फिरते.

भक्त ठिकठिकाणी पालखीचे पूजन करतात.

५. लोकपरंपरा आणि खेळ

यात्रेत कुस्त्यांचे मैदान (हगामा) हे कोल्हापूरच्या परंपरेनुसार मोठ्या उत्साहात भरते.

पाळणे, खेळण्यांची दुकाने आणि मिठाईच्या दुकानांनी गाव गजबजून जाते.

ग्रामस्थांच्या वतीने विविध सांस्कृतिक कार्यक्रमांचे आयोजन केले जाते पावे.

६. कोल्हापुरी संस्कृतीचे दर्शन

उदगावची ही यात्रा म्हणजे कोल्हापुरी पाहुणचाराचा नमुना आहे.

प्रत्येक घरात पाहुण्यांची रेलचेल आणि पुरणपोळीचा नैवेद्य असतो.

परस्परातील स्नेह आणि एकता वाढवणारा हा सण आहे.

७. नवसाला पावणारी जोगणी

देवी जोधेश्वरी भाविकांच्या हाकेला धावून जाणारी मानली जाते.

दूरवरून भक्त आपला नवस फेडण्यासाठी अनवाणी चालत येतात.

देवीच्या दर्शनाने सर्व इडा-पीडा दूर होतात, अशी श्रद्धा आहे.

८. अमावस्येचे आध्यात्मिक महत्त्व

वैशाख अमावस्येला 'शनि जयंती' देखील असल्याने या यात्रेचे महत्त्व द्विगुणित झाले आहे.

अंधारावर प्रकाशाचा विजय मिळवण्यासाठी देवीची ही उपासना केली जाते.

वाईट शक्तींच्या विनाशासाठी आणि सुख-शांतीसाठी होम-हवन केले जाते.

९. सामुदायिक एकता आणि सेवा

यात्रेच्या नियोजनासाठी तरुण मंडळे आणि ग्रामस्थ एकत्र येतात.

भक्तांसाठी ठिकठिकाणी पिण्याचे पाणी आणि अल्पोपहाराची सोय केली जाते.

स्वच्छता आणि शिस्तीचे पालन करून यात्रा उत्साहात पार पडते.

१०. भक्तीचा महाकुंभ

उदगावची यात्रा म्हणजे केवळ मनोरंजन नसून तो एक भक्तीचा महाकुंभ आहे.

जोगेश्वरी मातेच्या आशीर्वादाने वर्षभर सुख-समृद्धी नांदते.

भक्त पुढच्या यात्रेची ओढ घेऊन घरी परततात.

--अतुल परब
--दिनांक-16.05.2026-शनिवार.
===========================================