🚩 जैतीर देवाचा जयजयकार: तुळस गावची भव्य जत्रा 🚩

[Atul Kaviraje]

16.05.2026-SATURDAY-
SHRI DEV JAITIR YAATRAA-TULAS, TALUKA-VENGURLAA, JILHAA-SINDHUDURG-

सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील वेंगुर्ला तालुक्यातील तुळस येथील श्री देव जैतीर (जयतीर्थ) देवाची यात्रा म्हणजे कोकणच्या 'दशावतारी' संस्कृतीचा आणि ग्रामदेवतेवरील अढळ श्रद्धेचा एक अनुपम सोहळा. शनिवार, १६ मे २०२६ (वैशाख अमावस्या) रोजी होणाऱ्या या यात्रेनिमित्त हा विशेष सविस्तर लेख:

🚩 जैतीर देवाचा जयजयकार: तुळस गावची भव्य जत्रा 🚩

(विशेष लेख: १० प्रमुख वैशिष्ट्ये आणि उप-मु मुद्दे)

१. तुळस गावचे श्रद्धास्थान: श्री देव जैतीर

वेंगुर्ला तालुक्यातील तुळस हे निसर्गरम्य गाव जैतीर देवाच्या वास्तव्याने पावन झाले आहे.

श्री देव जैतीर हे परिसरातील अठरा पगड जातींचे रक्षणकर्ते मानले जातात.

"जैतीर" म्हणजे विजयाचे तीर्थ, जो भक्तांना संकटातून विजय मिळवून देतो.

२. वैशाख अमावस्येचा विशेष मुहूर्त

शनिवार, १६ मे २०२६ रोजी वैशाख अमावस्येच्या दिवशी ही मुख्य जत्रा भरते.

याच दिवशी शनि जयंती असल्याने यात्रेला धार्मिक दृष्ट्या मोठे महत्त्व प्राप्त झाले आहे.

कोकणातील उष्ण हवामानातही यात्रेचा उत्साह थंडगार वाऱ्यासारखा आनंद देतो.

३. पारंपारिक विधी आणि ओटी भरणे

पहाटेपासून देवाचा अभिषेक आणि विशेष पूजा संपन्न होते.

महिला भाविक मोठ्या प्रमाणावर देवी आणि देवाची ओटी भरून सौभाग्य मागतात.

गावातील मानकरी आणि ग्रामस्थ एकत्रितपणे धार्मिक विधी पार पाडतात.

४. दशावतारी नाटकांची मेजवानी

कोकणची जत्रा आणि दशावतारी नाटक हे अतूट समीकरण आहे.

यात्रेच्या रात्री जैतीर देवाच्या प्रांगणात भव्य पौराणिक नाटके सादर केली जातात.

रात्रभर चालणारे हे प्रयोग पाहण्यासाठी पंचक्रोशीतील लोक गर्दी करतात.

५. पालखी सोहळा आणि 'तरंग'

देवाच्या तरंग (देवाची प्रतीके) आणि पालखीची मिरवणूक हे यात्रेचे मुख्य आकर्षण.

ढोल-ताशांच्या गजरात आणि अबिगुलालाच्या उधळणीत पालखी मंदिर प्रदक्षिणा घालते.

भक्त देवासमोर गाऱ्हाणे घालून आपल्या इच्छा प्रकट करतात.

६. कोकणी पाहुणचार आणि बाजारपेठ

यात्रेनिमित्त तुळस गावातील प्रत्येक घरात नातेवाईकांची मोठी गर्दी असते.

खाजे, रेवड्या आणि कोकणी पदार्थांनी बाजारपेठ सजलेली असते.

मुलांसाठी खेळण्यांचे आणि पाळण्यांचे खास आकर्षण यात्रेत असते.

७. निसर्ग आणि अध्यात्माचा संगम

मंदिराच्या आजूबाजूला असलेली माडा-पोफळीची झाडे शांततेचा अनुभव देतात.

यात्रेच्या निमित्ताने शहरात गेलेली कोकणी माणसे आपल्या मातीकडे परत येतात.

ही यात्रा म्हणजे केवळ उत्सव नसून 'गावपण' जपण्याचा सोहळा आहे.

८. नवसाला पावणारा देव

श्री देव जैतीर हा नवसाला पावणारा देव म्हणून प्रसिद्ध आहे.

अनेक भक्त आपल्या आजारपणातून किंवा अडचणीतून मुक्त झाल्यावर येथे तुला अर्पण करतात.

श्रद्धेपोटी अनेकजण अनवाणी चालत यात्रेला येतात.

९. सामुदायिक एकोपा आणि शिस्त

ग्रामस्थ मंडळ आणि युवक संघ यात्रेचे नियोजन अत्यंत शिस्तबद्ध पद्धतीने करतात.

जाती-पातीचा भेद विसरून सर्वजण एकाच पंक्तीत देवाची सेवा करतात.

स्वच्छता आणि सुरक्षिततेची विशेष काळजी घेतली जाते.

१०. आध्यात्मिक फलप्राप्ती

जैतीर देवाच्या दर्शनाने मनाला उभारी आणि कार्य करण्याची शक्ती मिळते.

यात्रेचा सोहळा भक्तांच्या स्मरणात वर्षभर ताजी राहतो.

'जैतीर पाव रे' हा मंत्र प्रत्येकाच्या मुखी असतो.

--अतुल परब
--दिनांक-16.05.2026-शनिवार.
===========================================