हवेची रचना: नायट्रोजनची भूमिका 'हवेचा श्वास'-

[Atul Kaviraje]

Air is made up of 78% nitrogen.

हवेची रचना: नायट्रोजनची भूमिका

'हवेचा श्वास'

1. पहिला चरण:
सर्वत्र आहे, कणाकणात,
आकाशाच्या छातीत आहे.
डोळ्यांना दिसेना, पण जाणवतो,
78% आहे हवेच्या कहाणीत.

अर्थ: हवा सर्वत्र आहे आणि तिचा 78% भाग नायट्रोजन वायू आहे, जो दिसत नाही पण जाणवतो.

2. दुसरा चरण:
ऑक्सिजन आहे आपला प्राण,
पण नायट्रोजनचे आहे मोठे स्थान.
आपण घेतो आत बाहेर,
पण शरीराला याची नाही ओळख.

अर्थ: आपण श्वासासोबत नायट्रोजनही घेतो, पण शरीर त्याचा उपयोग करत नाही आणि तो बाहेर टाकतो.

3. तिसरा चरण:
वीज चमके जेव्हा आकाशात,
किंवा मातीतील विशेष साथीदारात.
हवेतील नायट्रोजन जमिनीवर येतो,
झाडांना जीवनाची भेट देतो.

अर्थ: वीज चमकल्याने किंवा काही खास बॅक्टेरियांच्या मदतीने हवेतील नायट्रोजन मातीत येतो आणि झाडांसाठी जीवनदायी बनतो.

4. चौथा चरण:
झाडे खातात, प्राणीही खातात,
मग मानवही सर्व मिळून खातात.
प्रथिने बनतात, डीएनएही बनतो,
सर्व जीवनाचे सूत्र बनून जातो.

अर्थ: झाडांच्या माध्यमातून नायट्रोजन आपल्या शरीरात येतो, ज्यामुळे प्रथिने आणि डीएनए सारखे महत्त्वाचे घटक बनतात.

5. पाचवा चरण:
पॅकेटमध्ये चिप्सला फुगवतो,
खत बनून शेतांना जागवतो.
हा निष्क्रिय आहे, शांत आहे,
तरीही हा खूप कामाला येतो.

अर्थ: नायट्रोजनचा उपयोग चिप्सच्या पॅकेटमध्ये भरण्यासाठी आणि खत बनवण्यासारख्या औद्योगिक कामांमध्ये होतो.

6. सहावा चरण:
थंड होतो जेव्हा हा खूप जास्त,
तेव्हा बनतो द्रवाचा वादा.
विज्ञानात याचा होतो उपयोग,
हा आहे निसर्गाचा निम्मेपेक्षा जास्त भाग.

अर्थ: खूप कमी तापमानावर नायट्रोजन द्रव स्वरूपात बदलतो आणि त्याचा उपयोग विज्ञान व वैद्यकीय क्षेत्रात केला जातो.

7. सातवा चरण:
हवेचा हा एक भाग आहे,
जी सर्वात मोठी कहाणी आहे.
नायट्रोजनच तो साथीदार,
ज्याशिवाय हवेचे अस्तित्वच खरे नाही.

अर्थ: नायट्रोजन हा हवेचा सर्वात मोठा आणि महत्त्वाचा भाग आहे, ज्याशिवाय हवेची रचना अपूर्ण आहे.

--अतुल परब
--दिनांक-30.05.2026-शनिवार.
===========================================