प्रख्यात वनस्पतीशास्त्रज्ञ डॉ. प्राणा कृष्ण परिजा यांचे निधन-2-🇮🇳 👶 🎓 🇬🇧

[Atul Kaviraje]

02 ND JUNE-PRANA KRUSHNA PARIJA PASSED AWAY (1978)
प्राणा कृष्ण परिजा यांचे निधन (१९७८)

On June 2, 1978, Prana Krushna Parija, an eminent botanist and former Vice-Chancellor of Utkal University, passed away.

४. पद्मभूषण आणि राष्ट्रीय सन्मान (National Recognition & Awards)
देशाच्या विज्ञान आणि शिक्षण क्षेत्रातील त्यांच्या अथांग योगदानाची दखल घेऊन भारत सरकारने त्यांना सर्वोच्च नागरी पुरस्कारांनी सन्मानित केले.

अ. पद्मभूषण पुरस्कार: १९५५ मध्ये भारत सरकारने त्यांना विज्ञान आणि शिक्षण क्षेत्रातील उत्कृष्ट कामगिरीसाठी देशातील सर्वोच्च नागरी पुरस्कारांपैकी एक असलेला 'पद्मभूषण' पुरस्कार प्रदान केला.

ब. भारतीय विज्ञान काँग्रेसचे अध्यक्ष: १९६० मध्ये झालेल्या 'भारतीय विज्ञान काँग्रेस' (Indian Science Congress) च्या वार्षिक अधिवेशनाचे अध्यक्षपद भूषवण्याचा बहुमान त्यांना मिळाला.

क. ब्रिटिश साम्राज्याचा बहुमान: स्वातंत्र्यापूर्वी ब्रिटीश सरकारनेही त्यांच्या वैज्ञानिक कल्पकतेचा सन्मान करत त्यांना 'ऑर्डर ऑफ द ब्रिटिश एम्पायर' (OBE) ही पदवी दिली होती.

५. पर्यावरण आणि शेतीसाठी दूरदृष्टी (Vision for Agriculture & Environment)
डॉ. परिजा यांच्या विचारांमध्ये पर्यावरण रक्षण आणि शेतकऱ्यांचे कल्याण या गोष्टींना नेहमीच प्राधान्य असायचे.

अ. व्यावहारिक विज्ञान: विज्ञानाचा उपयोग केवळ कागदावर किंवा प्रयोगशाळेत न राहता तो थेट शेतात काम करणाऱ्या सामान्य शेतकऱ्यांपर्यंत पोहोचला पाहिजे, असा त्यांचा ठाम विश्वास होता.

ब. नैसर्गिक संसाधनांचे रक्षण: ओरिसातील जंगले आणि पाण्याचे स्रोत वाचवण्यासाठी त्यांनी सरकारला अनेक महत्त्वाचे सल्ले दिले.

क. विद्यार्थ्यांमध्ये विज्ञानाची आवड: त्यांनी अनेक पाठ्यपुस्तके लिहिली आणि तरुण विद्यार्थ्यांना निसर्गाचे निरीक्षण करून विज्ञान शिकण्याची प्रेरणा दिली.

६. मृत्यू आणि चिरंतन वारसा (Passing Away & Legacy)
२ जून १९७८ रोजी वयाच्या ८७ व्या वर्षी या महान शास्त्रज्ञाने जगाचा निरोप घेतला. त्यांच्या निधनाने भारताने विज्ञानाचा एक मोठा दीपस्तंभ गमावला.

अ. परिजा इन्स्टिट्यूट: त्यांच्या स्मरणार्थ ओडिशामध्ये अनेक शैक्षणिक संस्था, ग्रंथालये आणि प्रयोगशाळांना त्यांचे नाव देण्यात आले आहे.

ब. वनस्पतीशास्त्राचा पाया: आज भारतात वनस्पतीशास्त्राचा (Botany) जो अभ्यास केला जातो, त्याचा पाया रचणाऱ्या सुरुवातीच्या वैज्ञानिकांमध्ये डॉ. परिजा यांचे नाव आदराने घेतले जाते.

क. प्रेरणादायी जीवन: एका छोट्या गावातून केंब्रिज विद्यापीठापर्यंतचा आणि तिथून देशाच्या सर्वोच्च शैक्षणिक पदांपर्यंतचा त्यांचा प्रवास आजही ग्रामीण भागातील विद्यार्थ्यांना मोठी प्रेरणा देतो.

EMOJI SARANSH (लेख सारांश ईमोजी स्वरूपात)
🇮🇳 👶 🎓 🇬🇧 🧪 🧫 🌱 🌾 🍎 🏫 🏛� 🏆 🏅 📜 🙏

KAVITA EMOJI SARANSH (कविता ईमोजी सारांश)
👶 🌾 📚 ✨ (जन्म, संघर्ष आणि शिक्षण) ➡️ 🇬🇧 🧪 🌱 🔬 (केंब्रिज आणि वनस्पती संशोधन) ➡️ 🍎 🌊 🌾 📈 (कृषी क्षेत्रातील मोठे शोध) ➡️ 🏫 🏛� 🎓 📖 (विद्यापीठाचे कुलगुरू व नेतृत्व) ➡️ 🏆 🏅 🇮🇳 🤝 (पद्मभूषण व राष्ट्रीय सन्मान) ➡️ 🌙 ⏳ 😔 🌟 (निधन आणि वारसा) ➡️ 📜 ⏳ 🍃 🙏 (इतिहास, आदर व नमन)

--संकलन
--अतुल परब
--दिनांक-02.06.2026-मंगळवार.
===========================================