कारगिल युद्धातील पहिला मोठा विजय -1-🎖️ ⛰️ ⚔️ 🧗‍♂️ 🔫 ⚡ 💥 🌋 🏃‍♂️ 🗡️ 😢 🗓️

[Atul Kaviraje]

13 TH JUNE-INDIAN ARMY SECURES TOLOLING PEAK IN KARGIL WAR (1999)
भारतीय सैन्याने कारगिल युद्धात टोलोलिंग शिखर जिंकले (१९९९)

During the Kargil War, the Indian Army successfully captured the strategic Tololing peak in the Dras sector, marking a significant military achievement.

१३ जून: कारगिल युद्धातील पहिला मोठा विजय - भारतीय सैन्याने 'टोलोलिंग शिखर' जिंकले (१९९९)

लेख प्रस्तावना (Introduction to the Essay)
१३ जून १९९९ हा भारताच्या लष्करी इतिहासातील अत्यंत गौरवशाली, ऐतिहासिक आणि पराक्रमाचा दिवस आहे. कारगिल युद्धादरम्यान (Kargil War) याच दिवशी भारतीय सैन्याने द्रास सेक्टरमधील अत्यंत मोक्याचे आणि दुर्गम अशा 'टोलोलिंग शिखर' (Tololing Peak) वर तिरंगा फडकवून पहिला मोठा आणि निर्णायक विजय मिळवला होता. शत्रू उंचावर आणि भारतीय सैन्य खाली, अशा अत्यंत प्रतिकूल परिस्थितीत प्राणांची आहुती देऊन आमच्या वीरांनी हा विजय खेचून आणला. हा विजय कारगिल युद्धाचा टर्निंग पॉईंट (Turning Point) ठरला. या अभूतपूर्व शौर्यगाथेचे सविस्तर विश्लेषण खालीलप्रमाणे आहे.

मुख्य मुद्द्यांवर आधारित सविस्तर विश्लेषण (Detailed 10-Point Analysis)

१. टोलोलिंग शिखराचे भौगोलिक आणि धोरणात्मक महत्त्व (Strategic Importance of Tololing)
१.१ द्रास सेक्टरचा मुकुट: टोलोलिंग हे द्रास सेक्टरमधील सर्वात उंच आणि खडबडीत शिखर आहे. तिथून राष्ट्रीय महामार्ग १-ए (NH 1A) अगदी स्पष्ट दिसतो, जो श्रीनगरला लेह-लडाखशी जोडणारा एकमेव मुख्य रस्ता आहे.

१.२ शत्रूचा अवाजवी फायदा: पाकिस्तानी घुसखोरांनी (नियतकालिक सैनिक आणि जिहादी) या शिखरावर ताबा मिळवला होता. उंचावर बसल्यामुळे त्यांना भारतीय सैन्याच्या प्रत्येक हालचालीवर लक्ष ठेवणे आणि महामार्गावरून जाणाऱ्या रसद पुरवठ्यावर तोफा डागणे अतिशय सोपे झाले होते.

१.३ भारतासाठी काबीज करणे अनिवार्य: जोपर्यंत टोलोलिंगवर ताबा मिळत नव्हता, तोपर्यंत लेह-लडाखला जाणारा भारताचा संपर्क तुटलेला होता आणि कारगिल युद्धातील पुढील कोणतीही मोहीम आखणे अशक्य होते.

२. सुरुवातीचा संघर्ष आणि जड जीवितहानी (Initial Setbacks and Casualties)
२.१ मे १९९९ ची परिस्थिती: सुरुवातीला घुसखोरांची संख्या आणि त्यांची तयारी किती मोठी आहे, याचा अंदाज भारतीय सैन्याला आला नव्हता. कडाक्याची थंडी आणि सरळ उभ्या चढणीमुळे सुरुवातीच्या तुकड्यांना मोठे नुकसान सहन करावे लागले.

२.२ मेजर राजेश अधिकारी यांचे बलिदान: १८ ग्रेनेडियर्सचे मेजर राजेश अधिकारी यांनी अत्यंत धैर्याने चढाई केली, परंतु शत्रूच्या बंकरच्या अगदी जवळ पोहोचले असताना ते वीरगतीला प्राप्त झाले. त्यांच्या बलिदानाने सैन्यात संतापाची लाट पसरली.

२.३ १८ ग्रेनेडियर्सची पीछेहाट: सुरुवातीला अनेक दिवस १८ ग्रेनेडियर्स युनिटने टोलोलिंग ताब्यात घेण्याचे आटोकाट प्रयत्न केले, पण शत्रूच्या अवाढव्य गोळीबारामुळे त्यांना तात्पुरते मागे व्हावे लागले.

३. २ राजपुताना रायफल्सची एन्ट्री (The Entry of 2 Rajputana Rifles)
३.१ मोहिमेची नवी रणनीती: जूनच्या सुरुवातीला टोलोलिंग मोहीम फत्ते करण्याची जबाबदारी '२ राजपुताना रायफल्स' (2 Raj Rif) कडे सोपवण्यात आली. कर्नल रवींद्रनाथ यांच्या नेतृत्वाखाली संघाने नव्याने चक्रव्यूह आखला.

३.२ रात्रीच्या वेळी चढाई: दिवसा चढाई करणे म्हणजे थेट मृत्यूला आमंत्रण होते, कारण शत्रू वरून सहज गोळीबार करू शकत होता. म्हणून सैन्याने रात्रीच्या अंधारात, उणे तापमानात आणि निसरड्या कड्यांवरून दोराच्या साहाय्याने वर चढण्याचा निर्णय घेतला.

३.३ 'करो या मरो' चा निर्धार: प्रत्येक सैनिकाने आपल्या मनात एकच निश्चय केला होता – एक तर शिखर जिंकू किंवा तिरंग्यात गुंडाळून परत येऊ.

४. तोफखान्याचा (Artillery) थरारक मारा (The Role of Bofors and Artillery)
४.१ बोफोर्स तोफांची कमाल: १२ जूनच्या संध्याकाळी भारतीय तोफखान्याने (Artillery) टोलोलिंगवर नरकासारखा पाऊस पाडला. भारतात वादग्रस्त ठरलेल्या 'बोफोर्स' (Bofors) तोफांनी या युद्धात आपली खरी ताकद दाखवली.

४.२ शत्रूचे बंकर्स उद्ध्वस्त: १०० हून अधिक तोफांनी एकाच वेळी थेट तोफांचे गोळे शत्रूच्या बंकर्सवर डागले. या भीषण माऱ्यामुळे शत्रू गोंधळात पडला आणि त्यांना डोके वर काढण्याची संधी मिळाली नाही.

४.३ पायदळाला (Infantry) कव्हर: तोफखान्याच्या या अहोरात्र माऱ्यामुळे '२ राजपुताना रायफल्स'च्या जवानांना शत्रूच्या अगदी जवळ पोहोचण्यासाठी आवश्यक ते कव्हर (संरक्षण) मिळाले.

५. १३ जून १९९९: समोरासमोरची लढाई आणि विजय (Hand-to-Hand Combat)
५.१ रात्रीची भीषण चकमक: १२ जूनच्या रात्री आणि १३ जूनच्या पहाटे दोन्ही सैन्यांमध्ये समोरासमोर (Hand-to-Hand Combat) आणि संगीनीने (Bayonets) लढाई झाली. भारतीय जवान सिंहारूपाने शत्रूवर तुटून पडले.

५.२ मेजर विवेक गुप्ता यांचे शौर्य: २ राजपुताना रायफल्सचे मेजर विवेक गुप्ता यांनी स्वतः तीन शत्रू सैनिकांना कंठस्नान घातले आणि शत्रूचा मुख्य बंकर उडवून दिला. दुर्दैवाने, हा पराक्रम गाजवताना त्यांना वीरमरण आले.

५.३ तिरंगा फडकवला: १३ जून १९९९ च्या पहाटे अधिकृतपणे टोलोलिंग शिखरावरून पाकिस्तानी सैन्याचा बिमोड करण्यात आला आणि तिथल्या सर्वोच्च शिखरावर भारताचा तिरंगा दिमाखात फडकवण्यात आला.

🎖� ⛰️ ⚔️ 🧗�♂️ 🔫 ⚡ 💥 🌋 🏃�♂️ 🗡� 😢 🗓� 🇮🇳 🎯 ❌ 🙏 ❤️ 🌹 📜 ✨

--संकलन
--अतुल परब
--दिनांक-13.06.2026-शनिवार.
===========================================