🚩🙏📖✨🕉️ 🌺 एक तत्त्व नाम दृढ धरी मना 🌺🌸 🙏 📖 ✨ 🕉️ 📿 🕊️ ❤️ 💡 🚫 🗣️ ❌

Started by Atul Kaviraje, July 24, 2026, 11:40:56 AM

Previous topic - Next topic

Atul Kaviraje

एक तत्त्व नाम दृढ धरी मना (हरिपाठ - अभंग ५)
मराठी अर्थ: हे मना, ईश्वराच्या एका नामाचे तत्त्व दृढ धरून ठेव, म्हणजे संसारातील सर्व दुःखांतून सुटका होईल.
-Sant Dnyaneshwar-Saint, Poet / Philosopher-Bhakti Poetry
-प्रसंग/घटना: हरिपाठ उपदेश.
-स्थळ: आळंदी. 
-दिनांक/महिना/वर्ष: अंदाजे इ.स. १२९०–१२९३.

📜 प्रस्तावना (Marathi Introduction)
संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी आळंदी येथे (अंदाजे इ.स. १२९०–१२९३ च्या दरम्यान) रचित 'हरिपाठ' या ग्रंथातील पाचव्या अभंगात "एक तत्त्व नाम दृढ धरी मना..." द्वारे मानवी मनाला एक अत्यंत मोलाचा आणि शाश्वत उपदेश केला आहे. हे मन चंचल असून ते संसारातील नानाविध भ्रम, चिंता आणि दुःखांमध्ये सतत भटकत राहते. या चंचल मनाला स्थिर करण्याचा आणि सर्व संकटांतून मुक्त करण्याचा एकच जालीम उपाय म्हणजे परमेश्वराचे नामस्मरण! ईश्वराचे एकच नाम हे सर्वोच्च तत्त्व म्हणून अंतःकरणात ठामपणे धारण केले, तर संसारातील सर्व दुःखांचा अंत होतो.

📍 प्रसंग/घटना: हरिपाठ उपदेश (चंचल मनाला नामस्मरणाचा ठाम उपदेश करणे) | ग्रंथ संदर्भ: हरिपाठ (अभंग ५) | स्थळ: आळंदी | काळ: अंदाजे इ.स. १२९०–१२९३ 🚩🙏📖✨🕉�

🌺 एक तत्त्व नाम दृढ धरी मना 🌺

कडवे १
एक तत्त्व नाम दृढ धरी मना,
भटकू नको तू भलत्याच राना.
रामाचे नाम हे शाश्वत सार,
तरेल यानेच हा संसार.

अर्थ: हे मना, ईश्वराच्या एकाच नामाचे तत्त्व अंतःकरणात ठामपणे धरून ठेव आणि भलत्याच विषयात भटकू नको. राम-नाम हेच शाश्वत सार असून त्यानेच संसार तरेल.
🌸🙏📖✨🕉�

कडवे २
चंचल हे मन धावते दूर,
संसारात येते दुःखाचा पूर.
नामाच्या दोराने बांधा त्या मना,
शांती मिळेल मग तुझ्या जगणा.

अर्थ: मानवी मन अतिशय चंचल असून ते सतत संसारात भटकते आणि दुःख ओढवून घेते. जर या मनाला नामस्मरणाच्या दोराने बांधले, तरच जीवनात खरी शांती लाभेल.
📿🕊�❤️💡🚫

कडवे ३
कोरड्या ज्ञानाचा नका करू मान,
नामात साठले हरीचे ध्यान.
सोपा हा मार्ग सोडू नका कधी,
नाही लागगात दुसरी औषधी.

अर्थ: कोरड्या ज्ञानाचा अहंकार करू नका; कारण हरिच्या नामातच सर्व ध्यान समाविष्ट आहे. हा सोपा मार्ग सोडू नका, संसाराच्या रोगावर यापेक्षा दुसरे कोणतेही औषध नाही.
🗣�❌🚶�♂️🌈🔓

कडवे ४
इंद्रायणी तीरी संत ज्ञानेश्वर,
सांगती मनाला एकचि उत्तर.
विठ्ठलाचे नाम जपावे अखंड,
मोडेल मग संसाराचे बंड.

अर्थ: इंद्रायणीच्या पवित्र तीरावर संत ज्ञानेश्वर मनाला उपदेश करतात की, अखंड विठ्ठल नामाचा जप कर; यामुळे संसारातील सर्व संकटे आणि चिंता दूर होतील.
🌊🏛�😇😊⛵

कडवे ५
अहंकार सोडून नामात राहा,
हरीच्या रूपाचे सुख तुम्ही पहा.
नामाची ही शक्ती अद्भुत भारी,
दुःखाचे डोंगर करील लय भारी.

अर्थ: अहंकाराचा त्याग करून नामामध्ये लीन व्हा आणि ईश्वराच्या रूपाचे आनंददायी सुख अनुभवा. नामाची शक्ती अथांग असून ती दुःखांचे डोंगर नष्ट करते.
🙇�♂️👑⚡️🌺🔱

कडवे ६
नको कोणती कठीण ही साधना,
पूर्ती होईल मनाची ही भावना.
हरीचे नाम जे ध्याती नित्य,
त्यांनाच लाभे मोक्षाचे सत्य.

अर्थ: कोणत्याही कठीण साधनेची गरज नाही, नामस्मरणाने मनातील सर्व सात्विक इच्छा पूर्ण होतात. जे नित्य हरिनाम जपतात, त्यांनाच अंतिम सत्याची प्राप्ती होते.
🧘�♂️🌿🌻💫👑

कडवे ७
ज्ञानेश्वर म्हणे ऐका हो जन,
नामात लावा तुमचे हे मन.
एक तत्त्व नाम धरी अंतरी,
कल्याण करील हा श्रीहरी.

अर्थ: संत ज्ञानेश्वर सर्वांना सांगतात की, आपले मन नामात गुंतवून ठेवा. ईश्वराचे एक नाम हेच मुख्य तत्त्व म्हणून मनात धरा, श्रीहरी तुमचे नक्कीच कल्याण करेल.
📣🙌💖💎🎁

📌 मराठी तळ-टीप (Foot-Note)
📝 टीप: संतांच्या उपदेशानुसार मनातील भ्रांती आणि संसारातील दुःखांचे निवारण करण्यासाठी ईश्वराच्या एका नामालाच सर्वोच्च तत्त्व मानून अंतःकरणात दृढ धरणे हाच मानवी कल्याणाचा एकमेव मार्ग आहे. 🚩🙏จิต✨🕯�

🎨 मराठी ईमोजी सारांश (Emoji Summary - Total 35)
🌸 🙏 📖 ✨ 🕉� 📿 🕊� ❤️ 💡 🚫 🗣� ❌ 🚶�♂️ 🌈 🔓 🌊 🏛� 😇 😊 ⛵ 🙇�♂️ 👑 ⚡️ 🌺 🔱 🧘�♂️ 🌿 🌻 💫 👑 📣 🙌 💖 💎 🎁

--संकलन
--अतुल परब
--दिनांक-23.07.2026-गुरुवार.
===========================================