नीलम संजीव रेड्डी यांची राष्ट्रपती म्हणून शपथ-1-🏛️ 🇮🇳 📜 👑 🤝 👨‍💼 👩‍💼 🗳

[Atul Kaviraje]

25 TH JULY-Neelam Sanjiva Reddy Sworn In (Starting the 25th July Presidential Tradition)
Full Date: 25th July 1977 
Event: Neelam Sanjiva Reddy took the oath of office as the sixth President of India. This event accidentally sparked a remarkable, unbroken constitutional tradition: every single full-term Indian President since him (including Giani Zail Singh, R. Venkataraman, Dr. APJ Abdul Kalam, Pranab Mukherjee, Ram Nath Kovind, and Droupadi Murmu) has been sworn into office on 25th July.

२५ जुलै १९७७: नीलम संजीव रेड्डी यांची राष्ट्रपती म्हणून शपथ (२५ जुलैच्या ऐतिहासिक संविधानात्मक परंपरेची सुरुवात)

लेख प्रस्तावना (Article Introduction)
प्रस्तावना: २५ जुलै १९७७ हा भारताच्या संविधानात्मक इतिहासातील एक अत्यंत वैशिष्ट्यपूर्ण आणि अभूतपूर्व दिवस आहे. या दिवशी नीलम संजीव रेड्डी यांनी भारताचे ६ वे राष्ट्रपती म्हणून शपथ घेतली. या घटनेने भारताच्या राजकीय इतिहासात एका अशा अनोख्या आणि अखंड परंपरेचा पाया रचला, जो आजही अविरत सुरू आहे. तेव्हापासून आजतागायत (२०२६ पर्यंत) भारताच्या प्रत्येक पूर्णवेळ राष्ट्रपतींनी याच ठराविक दिवशी म्हणजेच २५ जुलै रोजीच आपल्या पदाची शपथ घेतली आहे. या ऐतिहासिक परंपरेचे आणि नीलम संजीव रेड्डी यांच्या कारकीर्दीचे सविस्तर विश्लेषण १० प्रमुख मुद्द्यांद्वारे खालील लेखात मांडले आहे.

भारताची अनोखी संविधानात्मक परंपरा: २५ जुलैचा शपथविधी (विस्तृत लेख)

१. ऐतिहासिक पार्श्वभूमी आणि आणीबाणीनंतरचा काळ (The Political Context)
अ. देशातील राजकीय स्थित्यंतर: १९७७ चा काळ हा भारतासाठी अत्यंत महत्त्वाचा होता. देशातील आणीबाणी (Emergency) संपल्यानंतर केंद्रामध्ये पहिल्यांदाच बिगर-काँग्रेस (जनता पक्ष) सरकार सत्तेवर आले होते.

ब. राष्ट्रपती पदाची पोकळी: तत्कालीन राष्ट्रपती फक्रुद्दीन अली अहमद यांचे ११ फेब्रुवारी १९७७ रोजी पदावर असतानाच अचानक निधन झाले होते. त्यामुळे बिदप्पा दानप्पा जत्ती (बी. डी. जत्ती) हे कार्यवाहू राष्ट्रपती म्हणून काम पाहत होते.

क. नव्या राष्ट्रपतींची निवड: देशात नवीन निवडणुका झाल्यानंतर संविधानाच्या चौकटीत राहून एका पूर्णवेळ राष्ट्रपतींची निवड करणे आवश्यक होते, ज्यातून नीलम संजीव रेड्डी यांचे नाव पुढे आले.

२. नीलम संजीव रेड्डी: एक ऐतिहासिक आणि बिनविरोध निवड (The Unopposed Election)
अ. एकमेव बिनविरोध राष्ट्रपती: भारताच्या निवडणूक इतिहासात नीलम संजीव रेड्डी हे एकमेव अशे राष्ट्रपती आहेत, जे बिनविरोध (Unopposed) निवडून आले. त्यांच्या विरोधात दाखल झालेले इतर सर्व ३६ अर्ज छाननीत बाद झाले होते.

ब. राजकीय कारकीर्दीचा दांडगा अनुभव: ते आंध्र प्रदेशचे पहिले मुख्यमंत्री, लोकसभेचे खंदे अध्यक्ष आणि केंद्रीय मंत्री राहिले होते. १९६९ च्या राष्ट्रपती निवडणुकीत व्ही. व्ही. गिरी यांच्याकडून त्यांना पराभव पत्करावा लागला होता, पण १९७७ मध्ये त्यांचे पुनरागमन ऐतिहासिक ठरले.

क. २५ जुलै १९७७ चा तो क्षण: संसदेच्या सेंट्रल हॉलमध्ये एका दिमाखदार सोहळ्यात त्यांनी भारताचे ६ वे राष्ट्रपती म्हणून शपथ घेतली आणि एका नव्या पर्वाची सुरुवात झाली.

३. कशी सुरू झाली '२५ जुलै'ची अनोखी परंपरा? (How the Tradition Sparked)
अ. एक योगायोग: नीलम संजीव रेड्डी यांनी २५ जुलै रोजी शपथ घेणे हा एक प्रशासकीय आणि राजकीय योगायोग होता. कोणत्याही कायद्यात किंवा संविधानात ही तारीख आधीपासून लिहिलेली नव्हती.

ब. ५ वर्षांचा अचूक कार्यकाळ: रेड्डी यांनी आपला ५ वर्षांचा कार्यकाळ अत्यंत यशस्वीपणे आणि कोणताही खंड न पडता २४ जुलै १९८२ रोजी पूर्ण केला.

क. परंपरेचे पहिले पाऊल: त्यांच्या नंतर आलेले राष्ट्रपती ग्यानी झेल सिंग यांनी २५ जुलै १९८२ रोजी पदभार स्वीकारला आणि येथूनच या अलिखित संविधानात्मक परंपरेचा जन्म झाला.

४. अखंडित परंपरेचे मानकरी: राष्ट्रपतींची मालिका (The Unbroken Chain)
नीलम संजीव रेड्डी यांच्यानंतर आलेल्या प्रत्येक पूर्णवेळ राष्ट्रपतींनी या परंपरेचा सन्मान राखला आहे:

ग्यानी झेल सिंग: २५ जुलै १९८२ ते २४ जुलै १९८७

आर. वेंकटरामन: २५ जुलै १९८७ ते २४ जुलै १९९२

डॉ. शंकर दयाळ शर्मा: २५ जुलै १९९२ ते २४ जुलै १९९७

के. आर. नारायणन: २५ जुलै १९९७ ते २४ जुलै २००२

५. आधुनिक काळातील राष्ट्रपती आणि ही परंपरा (Modern Era Presidents)
ही परंपरा २१ व्या शतकातही तितक्याच दिमाखात पुढे सुरू राहिली:

डॉ. ए. पी. जे. अब्दुल कलाम: देशाचे लाडके मिसाईल मॅन डॉ. कलाम यांनी २५ जुलै २००२ रोजी शपथ घेतली.

श्रीमती प्रतिभाताई पाटील: भारताच्या पहिल्या महिला राष्ट्रपती म्हणून त्यांनी २५ जुलै २००७ रोजी पदभार स्वीकारला.

प्रणव मुखर्जी: २५ जुलै २०१२ रोजी त्यांनी शपथ घेतली.

रामनाथ कोविंद: २५ जुलै २०१७ रोजी पदभार स्वीकारला.

द्रौपदी मुर्मू: भारताच्या पहिल्या आदिवासी महिला राष्ट्रपती म्हणून त्यांनी २५ जुलै २०२२ रोजी शपथ घेतली.

लेखाचा ईमोजी सारांश (Horizontal Emoji Summary for Article)
🏛� 🇮🇳 📜 👑 🤝 👨�💼 👩�💼 🗳� ✒️ 📜 🎖� 🏆 🥇 💖 👥 📢 📈 ⏳ 🌌 🛡� ⚔️ 🌟 ✨ 🚀 🕊� 🧱 🔔 🚥 🗺� 🌍 📍 🏁 🦾 💎 🕯� 🌅 🕊� 🗃� 🗳� 🤝 👑

--संकलन
--अतुल परब
--दिनांक-25.07.2026-शनिवार.
===========================================