१६६९ मध्ये ज्ञानवापी मशिदीचे बांधकाम सुरू-2-🕉️ 🚰 📜 🗺️ ✨ 📜 🗡️ 🧱 🕌 📅 👑

[Atul Kaviraje]

28 TH JULY-GYANVAPI MOSQUE CONSTRUCTION INITIATED IN 1669
The construction of the Gyanvapi Mosque in Varanasi was initiated in 1669 by the Mughal Emperor Aurangzeb. It stands adjacent to the Kashi Vishwanath Temple, reflecting the complex religious history of the city.
१६६९ मध्ये ज्ञानवापी मशिदीचे बांधकाम सुरू
१६६९ मध्ये मुघल सम्राट औरंगजेब यांनी वाराणसीतील ज्ञानवापी मशिदीचे बांधकाम सुरू केले. हे काशी विश्वनाथ मंदिराच्या शेजारी स्थित आहे, ज्यामुळे शहराच्या धार्मिक इतिहासाची गुंतागुंतीची छटा दिसून येते.

६. शृंगार गौरी पूजा याचिका आणि न्यायालयीन वळण (The Shringar Gauri Petition)
६.१ पाच महिलांची धाडसी याचिका: ऑगस्ट २०२१ मध्ये दिल्ली आणि वाराणसीतील पाच हिंदू महिलांनी (राखी सिंग आणि इतरांनी) मशिदीच्या बाहेरील भिंतीवर असलेल्या 'शृंगार गौरी' देवीच्या वर्षभर रोज पूजेची परवानगी मिळण्यासाठी याचिका दाखल केली.

६.२ ऐतिहासिक व्हिडिओग्राफी सर्वेक्षण: या याचिकेची दखल घेत वाराणसीच्या दिवाणी न्यायालयाने ज्ञानवापी परिसराचे व्हिडिओग्राफी सर्वेक्षण (Video Survey) करण्याचे आदेश दिले.

६.३ वळू आणि नंदीची दिशा: ज्ञानवापी मशिदीच्या दिशेने तोंड करून असलेला काशी विश्वनाथ मंदिरातील प्राचीन 'नंदी' (शिवजींचे वाहन) हा मूळ गर्भगृह मशिदीच्या आतच असल्याचा सर्वात मोठा पुरावा असल्याचा दावा हिंदू पक्षाने केला.

७. सर्वेक्षणातील दावे आणि शिवलिंगाचा शोध (The Discovery of the Shivling/Fountain Claim)
७.२ मशिदीतील 'वझूखाना': मे २०२२ च्या सर्वेक्षणादरम्यान मशिदीच्या वझूखान्यातील (नमाजपूर्वी हात-पाय धुण्याची जागा) पाण्याच्या हौदात एक मोठी काळी पाषाणाची रचना आढळून आली.

७.२ हिंदू पक्षाचा दावा - स्वयंभू शिवलिंग: हिंदू पक्षाने हा दावा केला की हे प्राचीन आदि विश्वेश्वराचे मुख्य 'शिवलिंग' आहे, जे आक्रमणावेळी विहिरीत सुरक्षित राहिले होते.

७.३ मुस्लीम पक्षाचा दावा - कारंजे: अंजुमन इंतजामिया मशिदी समितीने हा दावा फेटाळून लावत ती रचना केवळ एक चालणारे 'कारंजे' (Fountain) असल्याचे सांगितले. न्यायालयाने सुरक्षेसाठी हा भाग तात्काळ सील करण्याचे आदेश दिले.

८. भारतीय पुरातत्व सर्वेक्षण (ASI) चे वैज्ञानिक संशोधन (ASI Scientific Survey & Findings)
८.१ जिल्हा न्यायालयाचा मोठा आदेश: जुलै २०२३ मध्ये वाराणसी जिल्हा न्यायालयाने भारतीय पुरातत्व सर्वेक्षणाला (ASI) ज्ञानवापी परिसराचे वैज्ञानिक सर्वेक्षण (जीपीआर तंत्रज्ञानाचा वापर करून) करण्याचे आदेश दिले, जेणेकरून मंदिर पाडून मशीद बांधली गेली की नाही हे स्पष्ट होईल.

८.२ हिंदू मंदिराचे खांब आणि मूर्ती: जानेवारी २०२४ मध्ये प्रसिद्ध झालेल्या ASI च्या अहवालात स्पष्ट नमूद करण्यात आले की, सध्याच्या मशिदीच्या बांधकामात पूर्वीच्या एका भव्य हिंदू मंदिराचे खांब आणि दगड वापरण्यात आले आहेत.

८.३ कन्नड आणि तेलुगू शिलालेख: सर्वेक्षणात मंदिराच्या भिंतींवर देवनागरी, कन्नड आणि तेलगू भाषेतील प्राचीन शिलालेख सापडले, ज्यात जनार्दन आणि विश्वेश्वर या नावांचा उल्लेख आहे.

९. व्यासजींचे तळघर आणि पूजेचा पुनर्प्रारंभ (Vyas Ji Ka Tehkhana & Resumption of Prayers)
९.१ व्यास कुटुंबाचा जुना अधिकार: मशिदीच्या खाली असलेल्या दक्षिण बाजूच्या तळघरावर (व्यासजी का तहखाना) १९९३ पर्यंत हिंदू पुरोहित व्यास कुटुंबाचा ताबा होता आणि ते तिथे पूजा करत असत.

९.२ १९९३ मधील बंदी: बाबरी मशीद पतनानंतर निर्माण झालेल्या तणावामुळे तत्कालीन मुलायमसिंग यादव सरकारने या तळघरातील पूजेवर बंदी घातली होती आणि ते बॅरिकेड्स लावून बंद केले होते.

९.३ जानेवारी २०२४ चा ऐतिहासिक निर्णय: जिल्हा न्यायालयाने ३१ जानेवारी २०२४ रोजी दिलेल्या ऐतिहासिक आदेशानुसार, तब्बल ३१ वर्षांनंतर व्यासजींच्या तळघरात हिंदू भाविकांना पुन्हा विधिवत पूजा सुरू करण्याची परवानगी मिळाली, ज्यामुळे या खटल्याला एक नवीन दिशा मिळाली.

१०. निष्कर्ष: वारसा आणि कायद्याचा समतोल (Conclusion & Historical Synthesis)
१०.१ गुंतागुंतीचा धार्मिक इतिहास: २८ जुलै १६६९ रोजी सुरू झालेले हे बांधकाम केवळ एक वास्तू नाही, तर ती भारताच्या इतिहासातील आक्रमणे, संघर्ष आणि सांस्कृतिक पुनर्निर्माणाची एक मोठी गाथा आहे.

१०.२ न्यायालयीन प्रक्रियेवरील अथांग विश्वास: हा संपूर्ण संवेदनशील वाद रस्त्यावर न लढता दोन्ही पक्षांनी देशाच्या न्यायव्यवस्थेवर आणि पुराव्यांवर विश्वास ठेवून न्यायालयाच्या माध्यमातून सोडवण्याचा मार्ग निवडला आहे, हे भारतीय लोकशाहीचे मोठे यश आहे.

१०.३ शांतता आणि सामंजस्याची गरज: काशी ही मुक्ती आणि ज्ञानाची नगरी आहे. येथील वारसा जतन करताना देशातील सामाजिक सलोखा आणि शांतता अबाधित राखणे हे प्रत्येक नागरिकाचे कर्तव्य आहे.

मुख्य मुद्द्यांनुसार एकत्रित ५० ईमोजी मांडणी (Horizontal Emoji Layout for 10 Main Points)
(१ ते १० मुद्द्यांच्या अंतर्गत उपमुद्दा ३ साठी प्रत्येकी ५ ईमोजी याप्रमाणे ५० ईमोजी खालीलप्रमाणे आहेत)

🕉� 🚰 📜 🗺� ✨ 📜 🗡� 🧱 🕌 📅 👑 🏛� 🛕 🪙 🌟 🛕 🕌 🚰 🐂 🔱 ⚖️ 🏛� 📜 👥 ⚖️ 👩 🛕 📸 🐂 🔱 🔍 🚰 🛕 🔱 🛡� 🔬 📜 🏛� 🪨 🪔 🪔 🔒 🔑 🚪 🕯� 🛕 🕌 ⚖️ 🕊� 🤝

ईमोजी सारांश (Emoji Summary - Lekh)
सारांश: वरील ईमोजींमधून प्राचीन काशी विश्वनाथ मंदिर आणि ज्ञानवापी विहीर (🕉�🚰), १६६९ मधील औरंगजेबाचे आक्रमण (📜🗡�), महाराणी अहिल्याबाई होळकर यांचे पुनर्निर्माण (👑🛕), मंदिराचे अवशेष व नंदीची दिशा (🕌🐂), १९९१ चा ऐतिहासिक कायदा व न्यायालयीन लढा (⚖️🏛�), महिलांची याचिका व सर्वेक्षण (👩📸), शिवलिंगाचा शोध व हिंदू पक्षाचा दावा (🔍🛕), एएसआय (ASI) चे वैज्ञानिक संशोधन (🔬🪨), व्यासजींच्या तळघरातील पूजा (🪔🚪) आणि अखेर शांतता व कायदेशीर सुसंवादाचे आवाहन (🕊�🤝) स्पष्टपणे समोर येते.
 📝🛕🕌⚖️

--संकलन
--अतुल परब
--दिनांक-28.07.2026-मंगळवार.
===========================================