🌺 जिथे दया, प्रेम, करुणा — तिथेच देवाचा वास 🌺🤲 ❤️ 🕯️ 🌷 🙏 ❤️ 🤝 🌍 🕊️ 🌹

[Atul Kaviraje]

"Where Mercy, Love, and Pity dwell, There God is dwelling too."   
जिथे दया, प्रेम आणि करुणा असते, तिथेच देव वास करतो.
-William Blake — Songs of Innocence and of Experience

ओळ William Blake यांच्या "The Divine Image" या कवितेतील आहे; ही कविता प्रथम Songs of Innocence (1789) मध्ये आली. नंतर Songs of Innocence and of Experience या संयुक्त आवृत्तीतही ती समाविष्ट झाली. Toronto RPO मध्ये मूळ कविता 1789 अशी नोंदलेली असून तिची रचना common measure, abcb अशी दिली आहे.

ऐतिहासिक संदर्भ एका सलग ओळीत: प्रसंग/घटना—विशिष्ट ऐतिहासिक घटनेवर आधारित नसून मानवातील दैवी सद्गुणांवरील चिंतन; ग्रंथ—Songs of Innocence; स्थळ—लंडन, इंग्लंड; प्रकाशन-वर्ष—1789; "The Divine Image" ची नोंद—1789.

🌺 जिथे दया, प्रेम, करुणा — तिथेच देवाचा वास 🌺

"जिथे दया, प्रेम आणि करुणा असते, तिथेच देव वास करतो."

— विल्यम ब्लेक, The Divine Image — Songs of Innocence
🌿 मराठी प्रस्तावना
विल्यम ब्लेक (१७५७–१८२७) हे इंग्लंडमधील कवी, चित्रकार आणि कल्पनाशील कलावंत होते. त्यांच्या Songs of Innocence या १७८९ मधील काव्यसंग्रहात "The Divine Image" ही कविता आहे. तिच्या शेवटच्या ओळींमध्ये दया, प्रेम आणि करुणा जिथे नांदतात, तिथे देवाची उपस्थिती आहे, असा सार्वत्रिक मानवतावादी संदेश व्यक्त होतो. ब्लेक यांनी शब्द आणि चित्र यांचा सुंदर मिलाफ करणाऱ्या illuminated printing पद्धतीने हा संग्रह साकारला.

ही कविता कोणत्याही एका धर्मापुरती मर्यादित नसून माणुसकीच्या अंतःकरणात दैवीपणा शोधते. म्हणून खालील सात कडव्यांची रचना ही ब्लेक यांच्या विचारावर आधारित स्वतंत्र मराठी भावकाव्यरचना आहे—मूळ कवितेचा शब्दशः अनुवाद नाही.

🌸 काव्य
पद १ — दयेचा दीप
चरण १: दयेची ज्योत पेटली, उजळले अंतरी दारी,
चरण २: दुःखाच्या वाटेवरती, झाली सावली प्यारी;
चरण ३: अश्रू पुसणाऱ्या हातांत, माया दिसे खरी,
चरण ४: जिथे दया जागी होते, देव उभा त्या घरी।

पदाचा सामूहिक अर्थ: दया ही केवळ भावना नसून दुःखी माणसाला आधार देणारी देवाची जिवंत छाया आहे.
🤲 ❤️ 🕯� 🌷 🙏

पद २ — प्रेमाची भाषा
चरण १: प्रेम न पाहे जाती-धर्म, न पाहे उंच-नीच,
चरण २: प्रेम जोडते मनामनांना, दूर करी सारे खीच;
चरण ३: वैर वितळे स्पर्शाने, मने फुलती सारी,
चरण ४: जिथे प्रेमाचा श्वास असे, तिथे प्रभूची स्वारी।

पदाचा सामूहिक अर्थ: खरे प्रेम भेद मिटवते आणि माणसामाणसांमध्ये देवत्वाची नाती निर्माण करते.
❤️ 🤝 🌍 🕊� 🌹

पद ३ — करुणेची सावली
चरण १: परदुःख पाहुनी ज्याचे, डोळे ओले होती,
चरण २: अनोळखीच्या वेदनेवर, मायेची फुले फुलती;
चरण ३: कोमल शब्दांनी तेव्हा, काळोख दूर पळे,
चरण ४: करुणेच्या त्या स्पर्शाने, जीव पुन्हा हसे।

पदाचा सामूहिक अर्थ: दुसऱ्याचे दुःख आपले मानून त्याला धीर देणे म्हणजेच करुणेचे खरे देवत्व.
🥹 🤲 🌸 💗 🌤�

पद ४ — शांततेचा मार्ग
चरण १: राग जाळू नये मनाला, क्षमेने घ्यावी वाट,
चरण २: कटु शब्दांऐवजी द्यावी, गोड मायेची साथ;
चरण ३: शांतीच्या एका पावलाने, थांबती वादळे सारी,
चरण ४: शांत अंतरी उमलते, देवाची फुलवारी।

पदाचा सामूहिक अर्थ: क्षमा, संयम आणि शांतता यांमधून मनुष्य स्वतःत आणि समाजात देवत्व फुलवतो.
🕊� 🌿 ☮️ 💞 🌼

पद ५ — सेवेत देव
चरण १: मंदिर शोधत फिरू नको, आधी माणूस पाहा,
चरण २: भुकेल्याला अन्न देताना, देवाचा हातच माना;
चरण ३: पडलेल्याला उचलताना, पूजा होते खरी,
चरण ४: सेवाभावी हृदयामध्ये, पवित्र गंगा झरी।

पदाचा सामूहिक अर्थ: निःस्वार्थ सेवा हीच जिवंत पूजा असून गरजू माणसात देवाचे दर्शन घडते.
🍚 🤲 🛕 ❤️ 🌊

पद ६ — मानवतेचे मंदिर
चरण १: कोणाचा देव निराळा, कोणाची प्रार्थना न्यारी,
चरण २: पण माणुसकीची भाषा, एकच जगात सारी;
चरण ३: हातात हात धरुनी जेव्हा, भेद जातात विरुनी,
चरण ४: मानवतेच्या मंदिरात मग, देव येतो उतरुनी।

पदाचा सामूहिक अर्थ: धर्म, भाषा, वंश किंवा विचारभेदांपलीकडे मानवतेचे एकत्व हेच दैवी सत्य आहे.
🌍 🤝 🕯� 🕌 ⛪

पद ७ — देवाचा खरा वास
चरण १: दया असेल हृदयामध्ये, प्रेम असेल श्वासात,
चरण २: करुणा असेल कृतीमध्ये, देव असेल सहवासात;
चरण ३: माणूस माणसासाठी जेव्हा, उभा राहील पुन्हा,
चरण ४: तिथेच देव वसेल म्हणुनी, उजळेल जीवनगाथा सुना।

पदाचा सामूहिक अर्थ: दया, प्रेम आणि करुणा आचरणात उतरली की देव दूर राहत नाही—तो आपल्या माणुसकीतच प्रकटतो.
🙏 ❤️ 🤲 🕊� ✨

🌈 इमोजी-सारांश — ३५
🤲 ❤️ 🕯� 🌷 🙏 ❤️ 🤝 🌍 🕊� 🌹 🥹 🤲 🌸 💗 🌤� 🕊� 🌿 ☮️ 💞 🌼 🍚 🤲 🛕 ❤️ 🌊 🌍 🤝 🕯� 🕌 ⛪ 🙏 ❤️ 🤲 🕊� ✨

📝 शब्द-सारांश
दया + प्रेम + करुणा + क्षमा + शांतता + सेवा + मानवता = देवत्वाचा साक्षात अनुभव.

📌 मराठी तळटीप
ही कविता William Blake यांच्या "The Divine Image" या विचारधारेवर आधारित स्वतंत्र भावकाव्यरचना आहे. मूळ कवितेचा संदेश असा आहे की दया, करुणा, प्रेम आणि शांतता या दैवी गुणांचे खरे निवासस्थान मानवी जीवनातच आहे. मूळ कविता Songs of Innocence मध्ये १७८९ साली प्रसिद्ध झाली.
🌺 माणसावर प्रेम करा—माणुसकीतच देव शोधा. 🙏❤️

संकलन — अतुल परब — दिनांक — 13.08.2026-गुरुवार.