🌟 सोनम वांगचुक :-2-🌄 🏔️ 📚 ⚙️ 💧 🌱 ☀️ 👨‍🎓 🕊️ 🇮🇳 🌍 💡 🔬 🌿 🏫 📖 🚰 ❄️

[Atul Kaviraje]

01.09.2026-TUESDAY-
सोहम वांगचुक
जन्मदिनांक: १ सप्टेंबर १९६६ — लडाखचे अभियंता, नाविन्यपूर्ण तत्त्वज्ञ, शिक्षाव्यवस्था सुधारक

☀️ ४. SECMOL : शाळा म्हणजे पुस्तकांच्या पलीकडचे जीवन
४.१ अनुभवातून शिक्षण
SECMOLच्या प्रयोगात विद्यार्थ्यांना प्रत्यक्ष कामातून शिकण्याची संधी देण्यात आली. शेती, रेडिओ, दुरुस्ती, ऊर्जा, बांधकाम, व्यवस्थापन अशा विविध कामांतून विद्यार्थ्यांना जीवनकौशल्ये शिकवली गेली.

४.२ पर्यावरणपूरक परिसर
लडाखसारख्या कठोर हवामानात ऊर्जा वापराचा प्रश्न मोठा आहे. त्यामुळे सौरऊर्जा, निष्क्रिय सौर वास्तुरचना आणि स्थानिक साधनांचा वापर यांना महत्त्व देण्यात आले.

ही कल्पना अत्यंत आधुनिक आहे—
"निसर्गावर विजय मिळवायचा नाही; निसर्गाशी जुळवून घ्यायचे."

४.३ विद्यार्थ्यांमध्ये आत्मविश्वास
पारंपरिक पद्धतीत "नापास" ठरलेला विद्यार्थीही योग्य वातावरण मिळाल्यावर नेतृत्व करू शकतो, उद्योजक होऊ शकतो आणि समाजासाठी काम करू शकतो.

म्हणूनच वांगचुक यांच्या शिक्षणदृष्टीचा केंद्रबिंदू आहे—

विद्यार्थ्याला गुणपत्रिका नव्हे, तर संधी द्या.

💧 ५. Ice Stupa : हिमातून उभे केलेले जलसंवर्धनाचे विज्ञान

५.१ लडाखचा पाण्याचा प्रश्न
लडाख हा थंड वाळवंटी प्रदेश आहे. अनेक भागांत पर्जन्यमान अत्यल्प असल्याने शेती मोठ्या प्रमाणावर हिमनद्या आणि त्यांच्या वितळत्या पाण्यावर अवलंबून असते. हवामानबदलामुळे हिमनद्यांमध्ये होणारे बदल आणि पाण्याच्या उपलब्धतेतील अनिश्चितता गंभीर समस्या बनली.

५.२ साधी पण कल्पक कल्पना
हिवाळ्यात उपलब्ध होणारे पाणी पाइपमधून विशिष्ट ठिकाणी आणून अत्यंत कमी तापमानात फवाऱ्यासारखे बाहेर सोडले जाते. पाणी गोठत जाऊन उंच, शंकूच्या आकाराचा बर्फाचा साठा तयार होतो.

हा साठा Ice Stupa म्हणून ओळखला जातो.

Rolexच्या वर्णनानुसार २०१५ मधील एका प्रकल्पात सुमारे २० मीटर उंच Ice Stupa तयार झाला आणि त्यातून सुमारे १५ लाख लिटर वितळते पाणी उपलब्ध झाले.

५.३ उन्हाळ्यात बर्फाचे पाणी
वसंत ऋतूत आणि उन्हाळ्याच्या सुरुवातीला Ice Stupa हळूहळू वितळतो. त्यामुळे नैसर्गिक हिमनद्यांचे मुख्य वितळण सुरू होण्यापूर्वी शेतीसाठी पाणी उपलब्ध होऊ शकते.

🌄 🏔� 📚 ⚙️ 💧 🌱 ☀️ 👨�🎓 🕊� 🇮🇳 🌍 💡 🔬 🌿 🏫 📖 🚰 ❄️ 🧊 🌳 👥 🤝 🏆 🥇 🎓 🔭 🛠� 🌾 🏞� 💙 🙏 ✨ 🕯� 🌟 👑 🚩 🌏 💫 🧭 📚 💧 🌱 🕊� 🇮🇳 🏔� 🌄 💡

===========================================
संकलन — अतुल परब — दिनांक — ०१.०९.२०२६ — मंगळवार
===========================================